تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥١١
١١٦ وَ إِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبيلِ اللَّهِ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَ إِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ
١١٧ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ مَنْ يَضِلُّ عَنْ سَبيلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدينَ
ترجمه:
١١٦- و اگر از بيشتر كسانى كه در روى زمين هستند اطاعت كنى، تو را از راه خدا گمراه مىكنند؛ (زيرا) آنها تنها از گمان پيروى مىنمايند، و تخمين و حدس (واهى) مىزنند.
١١٧- پروردگارت به كسانى كه از راه او گمراه گشتهاند، آگاهتر است؛ و همچنين به كسانى كه هدايت يافتهاند.
تفسير:
تكيه بر معيار اكثريت
مىدانيم آيات اين سوره، در «مكّه» نازل شد و در آن زمان مسلمانان شديداً در اقليت بودند، گاهى اقليت آنها و اكثريت قاطع بتپرستان و مخالفان اسلام، ممكن بود اين توهّم را براى بعضى ايجاد كند كه:
اگر آئين آنها باطل و بىاساس است، چرا اين همه پيرو دارند؟
و اگر ما بر حقيم، چرا اين قدر كم هستيم؟!
در اين آيه، براى دفع اين توهّم- به دنبال ذكر حقانيت قرآن در آيات قبل- پيامبر خود را مخاطب ساخته، مىفرمايد: «اگر از اكثر مردمى كه در روى زمين هستند پيروى كنى تو را از راه حق گمراه و منحرف خواهند ساخت»! «وَ إِنْ