رَبِّكَ لأَمْلأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعينَ:
«در قيامت وعده پروردگار تو انجام خواهد گرفت و دوزخ از گناهكاران جنّ و انس پر خواهد شد». «١»
و يا در آيه ديگر مى‌خوانيم: وَ لَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنا لِعِبادِنَا الْمُرْسَلينَ* إِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصُورُون:
«وعده ما از پيش درباره پيامبران اين بود كه آنها پيروز خواهند شد». «٢»
در اين گونه آيات، جمله بعد توضيح وعده‌اى است كه در جمله قبل با ذكر «كلمة» به آن اشاره شده است.
بنابراين، تفسير آيه چنين مى‌شود: «وعده ما با صدق و عدالت انجام گرفت كه هيچ كس توانائى تبديل دستورها و فرمان‌هاى پروردگار را ندارد».
و همان طور كه گفتيم، آيه مى‌تواند اشاره به تمام اين معانى باشد.
ذكر اين موضوع نيز لازم است كه اگر آيه اشاره به قرآن بوده باشد هيچ گونه منافاتى با اين موضوع ندارد كه در آن موقع همه قرآن نازل نشده بود؛ زيرا منظور از كامل بودن آيات قرآن اين است كه: هر چه نازل شده بود بدون عيب و نقص و از هر نظر كامل بود.
بعضى از مفسران به اين آيه، استدلال بر عدم امكان راه يافتن تحريف در قرآن كرده‌اند؛ زيرا جمله «لا مُبَدِّلٌ لِكَلِماتِهِ» اشاره به اين است كه هيچ كس نمى‌تواند تغيير و تبديلى نه از نظر لفظ، نه از نظر اخبار و نه از نظر احكام در قرآن ايجاد كند، و هميشه اين كتاب آسمانى كه بايد تا آخر دنيا راهنماى جهانيان باشد از دستبرد خائنان و تحريف‌كنندگان مصون و محفوظ خواهد بود.
***