***
٣- بديع، يعنى چه؟
همان طور كه در بالا اشاره كرديم، كلمه «بديع» به معنى به وجود آورنده چيزى بدون سابقه است، يعنى خداوند آسمان و زمين را بدون هيچ مادّه و يا طرح و نقشه قبلى ايجاد كرده است.
در اينجا بعضى ايراد مى‌كنند: چگونه ممكن است چيزى از عدم به وجود آيد، ما در ذيل آيه ١١٧ سوره «بقره» مشروحاً در پاسخ اين ايراد بحث كرده‌ايم و خلاصه آن اين است:
اين كه مى‌گوئيم: خداوند موجودات را از عدم به وجود آورده، مفهومش اين نيست كه «عدم» مادّه تشكيل‌دهنده موجودات جهان است، مثل اين كه مى‌گوئيم نجّار، ميز را از چوب ساخته است، چنين چيزى مسلّماً محال است؛ زيرا «عدم» نمى‌تواند مادّه «وجود» باشد.
بلكه منظور اين است: موجودات اين جهان قبلًا نبوده‌اند، سپس به وجود آمده‌اند، اين موضوع هيچ گونه اشكالى ندارد و مثال‌هائى براى آن در جلد اول زده‌ايم و در اينجا اضافه مى‌كنيم:
ما در محيط ذهن و فكر خود مى‌توانيم موجوداتى پديد آوريم كه قبلًا به هيچ وجه در ذهن ما نبوده‌اند، شك نيست كه اين موجودات ذهنى براى خود يك نوع وجود و هستى دارند، اگر چه همانند وجود خارجى نيستند.
ولى بالاخره در افق ذهن ما وجود دارند، اگر وجود چيزى بعد از عدم محال باشد، چه تفاوتى ميان وجود ذهنى و وجود خارجى است.
بنابراين، همان طور كه ما در ذهن خود وجودهائى مى‌آفرينيم كه قبلًا نبوده است، خداوند هم در عالم خارج چنين كارى را مى‌كند.