تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٥
افراد با ايمانى را مىبينيم كه از پدرانى بىايمان به وجود مىآيند، و افراد شرور، آلوده و بىايمانى را مشاهده مىكنيم كه از نسل افراد پاكند، و قانون وراثت را با اراده و اختيار خود نقض مىكنند كه اين خود يكى ديگر از نشانههاى عظمت آفريدگار است كه چنين قدرت ارادهاى به انسان بخشيده است.
نكته ديگرى كه توجه به آن در اينجا لازم است اين است: «يُخْرِجُ» كه فعل مضارع است همانند «مخرج» كه اسم فاعل است دلالت بر استمرار دارد، يعنى نظام پيدايش حيات از موجودات مرده، و پيدايش مردگان از موجودات زنده، يك نظام دائمى و عمومى در جهان آفرينش است.
و در پايان آيه به عنوان تأكيد و تحكيم مطلب مىفرمايد: «اين است خداى شما و اين است آثار قدرت و علم بىپايان او، با اين حال، چگونه از حق منحرف مىشويد و شما را به راه باطل مىكشانند»؟ «ذلِكُمُ اللَّهُ فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ».
***
در آيه دوم- همان طور كه گفتيم- به سه نعمت از نعمتهاى جوّى و آسمانى اشاره شده است.
نخست مىفرمايد: «خداوند شكافنده صبح است» «فالِقُ الإِصْباحِ».
«فَلْق» (بر وزن خلق) در اصل، به معنى شكافتن است، و اين كه صبح را «فَلَق» مىگويند نيز به همين مناسبت مىباشد، «اصباح» و «صبح» هر دو به يك معنى است.
تعبير بالا از تعبيرهاى بسيار زيبائى است كه در اينجا به كار رفته است؛ زيرا تاريكى شب به پرده ضخيمى تشبيه شده كه روشنائى سپيده دم آن را چاك زده از هم مىشكافد، و اين موضوع هم درباره صبح صادق تطبيق مىكند و هم صبح كاذب؛