اين احتمال نيز در تفسير اين جمله وجود دارد كه: خداوند در برابر عذاب‌هاى آسمانى و زمينى دو عذاب ديگر را بيان كرده:
يكى اختلاف عقيده و فكر (كه در حقيقت همانند مجازات‌هاى از طرف بالا است).
و ديگر اختلاف‌هاى در ناحيه عمل و روش‌هاى اجتماعى كه منجر به جنگ و خونريزى مى‌شود (كه شبيه مجازات‌هاى از طرف پائين است).
بنابراين، به چهار نوع مجازات طبيعى، و دو نوع مجازات اجتماعى در آيه اشاره شده است.
***
٣- سوء اعمال و مجازات
اشتباه نشود اين كه: آيه مورد بحث مى‌گويد: خداوند تفرقه در ميان شما بيفكند، نه به اين معنى است كه خداوند بى‌جهت مردم را گرفتار نفاق و اختلاف مى‌كند.
بلكه اين نتيجه اعمال سوء مردم، خودخواهى‌ها، خودپرستى‌ها و سودجوئى‌هاى شخصى است كه نتيجه آن به صورت نفاق و تفرقه بروز مى‌كند، و نسبت دادن آن به خدا به خاطر آن است كه او چنين اثرى را در اين اعمال زشت قرار داده است.
***
٤- انحرافات جوامع اسلامى و سرنوشت شوم!
با توجه به اين كه: روى سخن در اين آيات به مشركان و بت‌پرستان است چنين نتيجه مى‌گيريم: يك جامعه مشرك كه از مسير توحيد و يكتاپرستى منحرف شده است هم گرفتار ظلم و ستم طبقات بالا، و هم وظيفه‌نشناسى