تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥
خوارزمى حنفى» در كتاب «مناقب»، صفحه ١٢٤ آن را نقل كرده است «١» (كسانى كه مايل به توضيحات بيشتر و آگاهى از منابع مختلف اين روايات در زمينه استدلال على عليه السلام و اهل بيت و جمعى از صحابه و غير صحابه به حديث غدير هستند مىتوانند به كتاب «الغدير»، جلد اول، صفحات ١٥٩ تا ٢١٣ مراجعه كنند، مرحوم «علامه امينى» استدلال به اين حديث را از «٢٢ نفر» از صحابه و غير صحابه در موارد مختلف نقل كرده است).
ه- جمله آخر آيه چه مفهومى دارد؟
مىگويند: اگر اين آيه مربوط به نصب على عليه السلام به خلافت و ولايت و داستان غدير خم است پس اين جمله آخر كه مىفرمايد: إِنَّ اللَّهَ لايَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرِين: «خداوند قوم كافر را هدايت نمىكند» چه ارتباطى با اين مسأله مىتواند داشته باشد؟
براى پاسخ به اين ايراد كافى است بدانيم: كفر در لغت و همچنين در لسان قرآن، به معنى انكار و مخالفت و ترك است.
گاهى به انكار خدا و يا نبوت پيامبر صلى الله عليه و آله اطلاق مىشود،
و گاهى به انكار و يا مخالفت در برابر دستورات ديگر، در سوره «آل عمران» آيه ٩٧ در مورد حج مىخوانيم: وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمين: «كسانى كه دستور حج را زير پا بگذارند و با آن مخالفت نمايند به خدا زيانى نمىرسانند خداوند از همه جهانيان بىنياز است».
و در سوره «بقره» آيه ١٠٢ درباره ساحران و آنها كه آلوده به سحر شدند اطلاق كلمه كفر شده است: «وَ ما يُعَلِّمانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّى يَقُولا إِنَّما نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلاتَكْفُرْ».
و نيز در آيه ٢٢ سوره «ابراهيم» مىبينيم كه شيطان در برابر كسانى كه از او پيروى و اطاعت كردند در روز رستاخيز صريحاً اظهار تنفر كرده و به آنها