تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٩
است، و نيز به معنى گره محكمى كه در طناب دلو مىزنند آمده، سپس در غم و اندوههائى كه قلب انسان را زير و رو مىكند و همچون گرهى بر دل انسان مىنشيند گفته شده است.
بنابراين، ذكر كلمه «كَرْب» در آيه بالا كه معنى وسيع و گستردهاى دارد و هر گونه مشكل مهمى را شامل مىشود بعد از ذكر «ظلمات برّ و بحر»- كه به قسمت خاصى از شدائد گفته مىشود- از قبيل ذكر يك مفهوم عام بعد از بيان مفهوم خاص است (دقت كنيد).
در اينجا يادآورى حديثى كه در ذيل اين آيه در بعضى از تفاسير اسلامى آمده است، بىمناسبت نيست.
از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده كه فرمود: خَيْرُ الدُّعاءِ الخَفِىُّ وَ خَيْرُ الرِّزْقِ ما يَكْفِى: «بهترين دعا آن است كه پنهانى (و از روى نهايت اخلاص) صورت گيرد، و بهترين روزى آن است كه به قدر كافى بوده باشد» (نه ثروتاندوزىهائى كه مايه محروميت ديگران و بار سنگينى بر دوش انسان باشد). «١»
و در ذيل همين حديث مىخوانيم: مَرَّ بِقَوْمٍ رَفَعُوا أَصْواتَهُمْ بِالدُّعاءِ فَقالَ انَّكُمْ لا تَدْعُونَ الأَصَمَّ وَ لا غائِباً وَ انَّما تَدْعُونَ سَمِيْعاً قَرِيْباً:
«پيامبر از كنار جمعيتى گذشت كه صداى خود را به دعا بلند كرده بودند، فرمود: شما شخص كَرى را نمىخوانيد و نه شخصى را كه از شما پنهان و دور باشد، بلكه شما كسى را مىخوانيد كه هم شنوا و هم نزديك است»! «٢»