تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٤
«نُصَرِّفُ» از ماده «تصريف» به معنى «تغيير» است و در اينجا منظور بيان استدلالات گوناگون و در اشكال مختلف مىباشد.
«يَصْدِفُون» از ماده «صدف» (بر وزن هدف) به معنى جانب و ناحيه است، و چون به هنگام روى گردانيدن و اعراض، انسان متوجه جانب و ناحيه ديگرى مىشود، اين كلمه در معنى اعراض به كار مىرود، منتها چنان كه «راغب» در «مفردات» مىگويد: اين ماده به معنى اعراض و روى گردانيدن شديد استعمال مىشود.
***
در آيه بعد، به دنبال ذكر اين سه نعمت بزرگ الهى (چشم و گوش و دل) كه سرچشمه تمام نعمتهاى دنيا و آخرت است اشاره به امكان سلب همه نعمتها به طور كلّى كرده، مىفرمايد: «به آنها بگو: اگر عذاب خداوند ناگهانى، بدون مقدمه، و يا آشكارا و با مقدمه، به سراغ شما بيايد آيا جز ستمكاران نابود مىشوند»؟! «قُلْ أَ رَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتاكُمْ عَذابُ اللَّهِ بَغْتَةً أَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ إِلَّا الْقَوْمُ الظَّالِمُونَ». «١»
«بَغْتَةً» به معنى «ناگهانى» و «جَهْرَةً» به معنى «آشكار» است.
طبق قاعده مىبايست در مقابل «آشكار»، «پنهان» ذكر گردد، نه «ناگهانى»، ولى چون امور ناگهانى معمولًا مقدمات آنها مخفى و پنهان است- زيرا اگر پنهان نبود ناگهانى نمىشد- به اين جهت ناگهانى آمده؛ چرا كه در مفهوم كلمه «بَغْتَةً» مفهوم پنهانى نيز افتاده است.
منظور اين است، تنها كسى كه قادر به انواع مجازات و گرفتن نعمتها است