تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٩
به هم بدبين سازد.
«طائر» به هر گونه پرندهاى گفته مىشود، منتها چون در پارهاى از موارد به امور معنوى كه داراى پيشرفت و جهش هستند اين كلمه اطلاق مىشود در آيه مورد بحث، براى اين كه نظر فقط روى «پرندگان» متمركز شود، جمله: يَطِيْرُ بِجَناحَيْهِ: يعنى «با دو بال خود پرواز مىكند» به آن افزوده شده.
«أُمم» جمع «امت» و امت، به معنى جمعيتى است كه داراى قدر مشتركى هستند، مثلًا: دين واحد يا زبان واحد، يا صفات و كارهاى واحدى دارند.
«يُحْشَرُون» از ماده «حشر» به معنى «جمع» است، ولى معمولًا در قرآن به اجتماع در روز قيامت گفته مىشود، مخصوصاً هنگامىكه به ضميمه «الى رَبِّهِمْ» بوده باشد.
آيه فوق، به دنبال آيات گذشته كه درباره مشركان بحث مىكرد و آنها را را به سرنوشتى كه در قيامت دارند متوجه مىساخت، سخن از «حشر» و رستاخيز عمومى تمام موجودات زنده، و تمام انواع حيوانات به ميان آورده، نخست مىگويد: «هيچ جنبندهاى در زمين، و هيچ پرندهاى كه با دو بال خود پرواز مىكند نيست مگر اين كه امتهائى همانند شما هستند» «وَ ما مِنْ دابَّةٍ فِي الأَرْضِ وَ لا طائِرٍ يَطيرُ بِجَناحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ».
و به اين ترتيب، هر يك از انواع حيوانات و پرندگان براى خود امتى هستند همانند انسانها، اما در اين كه: اين همانندى و «شباهت» در چه جهت است؟ در ميان مفسران گفتگو است:
بعضى شباهت آنها با انسانها را از ناحيه اسرار شگفتانگيز خلقت آنها دانستهاند؛ زيرا هر دو نشانههائى از عظمت آفريدگار و خالق را با خود همراه دارند.