چگونه در برابر مخالفت‌ها و شدائد استقامت كردند، و پيروز شدند، گواه روشنى براى تو است» «وَ لَقَدْ جاءَكَ مِنْ نَبَإِ الْمُرْسَلينَ».
در حقيقت آيه فوق، به يك اصل كلّى اشاره مى‌كند و آن اين كه: هميشه رهبران صالح اجتماع كه براى هدايت توده‌هاى مردم به وسيله ارائه مكتب و طرح‌هاى سازنده با افكار منحط و خرافات و سنن غلط جامعه به مقابله بر مى‌خاستند با مخالفت سرسختانه جمعى سودجو و زورگو كه با پر و بال گرفتن مكتب جديد، منافعشان به خطر مى‌افتاد، رو به رو مى‌شدند.
آنها براى پيشرفت مقاصد شوم خود از هيچ كارى ابا نداشتند، و از تمام حربه‌ها: حربه تكذيب، تهمت، محاصره اجتماعى، آزار و شكنجه، قتل و غارت و هر وسيله ديگر استفاده مى‌كردند.
اما حقيقت با جاذبه و كشش و عمقى كه دارد، سرانجام- طبق يك سنت الهى- كار خود را خواهد كرد، و اين خارها از سر راه برچيده خواهند شد، ولى شك نيست كه شرط اساسى اين پيروزى، بردبارى، مقاومت و استقامت است.
قابل توجه اين كه: در آيه فوق، از «سنن»، تعبير به «كلمات اللّه» شده است؛ زيرا «كَلْم» در اصل به معنى تأثيرى است كه با چشم يا گوش درك مى‌شود و به معنى تأثيرى كه با چشم درك مى‌شود نيز آمده است و «كلام» به معنى تأثيراتى است كه با گوش درك مى‌شود. «١»
سپس توسعه پيدا كرده است، و علاوه بر الفاظ به معانى نيز «كلمه» گفته مى‌شود، و حتى به «عقيده»، «مكتب» و «روش و سنت» نيز اطلاق مى‌گردد.
***