تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢٩
اما ممكن است مراد، جمعيت بنىاسرائيل بوده باشد كه چون مأمور به ذبح گاوى براى تحقيق درباره جنايتى شدند (كه شرح آن در جلد اول، ذيل آيه ٦٧ سوره «بقره» گذشت) موسى را سؤالپيچ كرده و از جزئيات گاو كه هرگز دستور خاصى در مورد آن نداشتند پى در پى پرسش كردند.
به همين جهت كار را بر خود آن چنان سخت كردند كه به دست آوردن چنان گاوى آن قدر مشكل و پر هزينه شد كه نزديك بود از آن صرفنظر كنند.
در معنى جمله «أَصْبَحُوا بِها كافِرينَ» دو احتمال وجود دارد:
نخست اين كه: مراد از «كفر»، عصيان و مخالفت بوده باشد همان طور كه در بالا اشاره كرديم.
و ديگر اين كه: كفر به معنى معروف آن بوده باشد؛ زيرا گاهى شنيدن پاسخهاى ناراحتكننده كه بر ذهن شنونده سنگين آيد، سبب مىشود كه به انكار اصل موضوع و صلاحيت گوينده به پاخيزد، مثل اين كه گاهى شنيدن يك پاسخ ناراحتكننده از ناحيه طبيب، سبب مىشود كه بيمار عكسالعمل از خود نشان دهد و صلاحيت او را انكار كند و اين تشخيص را فىالمثل ناشى از پيرى و خرفت شدن پزشك معرفى كند!
در پايان اين بحث، تكرار نكتهاى را كه در آغاز گفتيم، لازم مىدانيم كه آيههاى فوق به هيچ وجه راه سؤالات منطقى، آموزنده و سازنده را به روى مردم نمىبندد، بلكه منحصراً مربوط به سؤالات نابه جا و جستجو از امورى است كه نه تنها مورد نياز نيست، كه مكتوم ماندن آن بهتر و حتى گاهى لازم است.
***