در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٦٤
آرامگاهمان بر انگيخت ؟» [ و با اضطراب و ترس به خود مى گويند : ]«اين ، همان وعده خداى رحمان است و پيامبران ، راست مى گفتند» » . و در حالى كه ديدگانشان از ذلّت ، فرو افتاده ، شتابان به سوى پروردگار خود به راه مى افتند : «خَاشِعَةً أَبْصَارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ذَ لِكَ الْيَوْمُ الَّذِى كَانُواْ يُوعَدُونَ . [١] ديدگانشان فرو افتاده ، ذلّت ، آنان را فرا گرفته است . اين ، همان روزى است كه به آنان وعده داده مى شد » . يكى از اسامى روز قيامت ، «روز حساب» يا بازرسى اعمال است . «إِنَّ الَّذِينَ يَضِلُّونَ عَن سَبِيلِ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيد بِمَا نَسُواْ يَوْمَ الْحِسَابِ . [٢] در حقيقت ، كسانى كه از راه خدا به در مى روند ، به [ سزاى ] آن كه روز حساب را فراموش كرده اند ، عذابى سخت خواهند داشت » . در قرآن آمده است كه هيچ عملى بدون كيفر و پاداش ، باقى نمى مانَد . [٣] نفس ، خود ، حافظ و شاهد بر اعمال است و در وراى آن ، خداوند ، حساب اعمال را دقيقا در دست دارد. خداوند مى فرمايد : «يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُواْ أَحْصَاهُ اللَّهُ وَ نَسُوهُ وَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ شَىْ ءٍ شَهِيدٌ . [٤] روزى كه خداوند ، همه آنان را بر مى انگيزد و به آنچه كرده اند ، آگاهشان مى گرداند . خدا ، آن (اعمال آنان) را برشمرده ، حال آن كه آنها آن را فراموش كرده اند ؛ و خدا بر هر چيزى ، گواه است» . سؤال از بندگان نيز در روز قيامت ، از لوازم محاسبه است و در اين مقطع ، از عهد و
[١] معارج ، آيه ٤٤ .[٢] ص ، آيه ٢٦ .[٣] «وَإِن تُبْدُواْ مَا فِى أَنفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُم بِهِ اللَّهُ» (بقره ، آيه ٢٨٤) .[٤] مجادله ، آيه ٦ .