محبّت ، از مباحث و موضوعاتى است كه فقط در چارچوب روان شناسى دينى قابل ، فهم است . در روان شناسى تجربى ، فهم و تبيين اين آموزه ، بسيار مشكل و چه بسا غير عملى است .

بحثى ويژه در باره عشق به خدا

رابطه دوستى با خدا ، در پى معرفت و شناخت احسان ها و نعمت هاى الهى ايجاد مى شود و به موازاتى كه فرد ، خود را به خدا نزديك كند و به او محبّت بورزد ، خداوند ، او را دوست مى دارد و رابطه دوستى ميان او و خداوند ، عميق تر و صميمى تر مى شود كه در آيات و روايات ، از آن به «عشق» يا «محبّت شديد» ، تعبير شده است : «وَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ أَشَدُّ حُبًّا لِّلَّهِ . [١] و آنان كه ايمان آورده اند ، خدا را بيشتر دوست مى دارند » . در حديث شريف قدسى مى خوانيم : مَنْ طَلَبَنِى وَجَدَنى ، وَمَنْ وَجَدَنِى عَرَفَنِى ، وَ مَن عَرَفَنِى أحَبَّنِى ، وَ مَن أَحَبَّنِى عَشَقَنِى ، وَ مَن عَشَقَنِى عَشِقتُهُ . هر كه مرا بطلبد ، مرا مى يابد ، و هر كه مرا يافت ، مرا مى شناسد ، و هر كه مرا شناخت ، دوستم مى دارد ، و هر كه مرا دوست بدارد ، به من عشق مى ورزد ، و هر كه عاشقم شد ، عاشق او مى شوم . رسول خدا نيز فرموده است : يَقُولُ اللّه ُت : إِذَا كَانَ الغَالِبُ عَلَى العَبدِ ، الاشتِغالَ بِى ، جَعَلتُ بُغيَتَهُ وَ لَذَّتُهُ فِى ذِكرِى فَإِذَا جَعَلتُ بُغيَتَهُ وَلَذَّتَهُ فِى ذِكرى ، عَشَقَنِى وَ عَشِقتُهُ فَإِذَا عَشِقَنِى وَ عَشَقتُهُ ، رَفَعتُ الحِجَابَ فِيمَا بِينِى وَ بَينَهُ . [٢] خداوندت فرموده است : «زمانى كه توجّه بنده به من باشد ، لذّتش را در يادم قرار مى دهم [ و محبّتم را در دل او مى افكنم ] ، و وقتى لذّتش در ياد من شد ،

[١] بقره ، آيه ١٦٥ .[٢] كنز العمّال ، ج ١ ، ص ٤٣٣ ؛ ميزان الحكمة ، ج ٤ ، ص ١٨٥٢ .