اهمّيت ويژه اى برخوردار است . عوامل متعدّدى چون : خانواده ، دوستان ، مدرسه ، محيط هاى اجتماعى و ويژگى هاى شخصيتى افراد ، در تنظيم رفتار مؤثرند . نظام اعتقادى فرد نيز يكى از مهم ترين عناصرى است كه در كيفيت تنظيم و كنترل رفتار او دخالت دارد. تحقيقات زيادى نيز در اين زمينه انجام شده است. هرچند برخى از مباحث مطرح شده در روان شناسى با آموزه هاى دينى همخوانى دارند ، ولى با توجّه به اين كه اين تحقيقات معمولاً بر اساس يك سرى مبانى انسان شناختىِ خاص پايه ريزى شده اند ، به طور كامل نمى توانند پاسخگوى نيازهاى دينى ما باشند. نگارنده پس از درنگ و تأمّل در مشكلات و انحرافات اخلاقى و رفتارى نسل جوان و تحليل و بررسى روان شناختى آنها ، به اين نتيجه رسيده است كه به لحاظ نظرى و بنيادى ، اين مسائل تا حدّ زيادى به موضوع تنظيم رفتار ارتباط دارند. از سوى ديگر در آيات و احاديث ، به مفاهيم و آموزه هايى بر مى خوريم كه از نظر مضامين ، محتوا و فرم ارائه ، به تنظيم رفتار اشاره دارند و با الگوهاى روان شناختى كاملاً متفاوت اند . بنا بر اين ، ضرورت پژوهش و طرح و ارائه يك مدل دينى در زمينه تنظيم رفتار ـ كه بتواند راه حلّى براى مشكلات جامعه و بخصوص نسل جوان ارائه دهد ـ بر كسى پوشيده نيست. به همين جهت ، پژوهشگر اين پژوهش ، بر آن است تا آيات و روايات مرتبط با تنظيم رفتار را مورد بررسى قرار داده ، الگويى را در اين زمينه ارائه نمايد .

چارچوب نظرى و سوابق پژوهش

مباحث تنظيم رفتار ، از سنّت هاى تحقيقى و نظرىِ متفاوتى ، به وجود آمده اند . در اين جا بر اين نكته تأكيد مى كنيم كه اين مطالعه با رهيافت روان شناختى ، به تحليل و بررسى آموزه هاى دينى و اخلاقى مى پردازد . به عبارت ديگر ، در سراسر پژوهش ، فرآيند تنظيم رفتار ، از منظر روان شناسى ، مورد بررسى قرار مى گيرد ، ضمن اين كه شاخص هاى تنظيم رفتار ، از آيات و احاديث و كتاب هاى اخلاقى استخراج مى شوند . در اين جا لازم است به اين نكته توجّه شود كه هر چند منابع دينى در زمينه تنظيم