در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٣٦٦

فَفَرَضَ عَلَى السَّمْعِ أَنْ لَا تُصْغِىَ بِهِ إِلَى الْمَعَاصِى . [١] و خداوند بر گوش ، واجب ساخت كه : با آن ، به گناهان [ شنيدارى ] گوش نسپارى . ايشان وقتى ديد كه شخصى در حضور فرزندش امام حسن عليه السلام از كسى غيبت مى كند ، فرمود : يَا بُنَىَّ نَزِّهْ سَمْعَكَ عَنْ مِثْلِ هَذَا، فَإِنَّهُ نَظَرَ إِلَى أَخْبَثِ مَا فِى وِعَائِهِ فَأَفْرَغَهُ فِى وِعَائِكَ . [٢] فرزندم! گوش خود را از چنين كسى به دور دار ؛ زيرا او به پليدترين چيزى كه در ظرف وجود خود دارد ، نگريست و سپس آن را در ظرف وجود تو خالى كرد [تا تو را آلوده كند ] . امام سجّاد عليه السلام بازدارىِ حواسّ شنيدارى را نه وظيفه ، بلكه حقّ اين دستگاه بر گردن آدمى مى شناسانَد و نيز مى فرمايد: حَقُّ السَّمْعِ تَنْزِيهُهُ عَنْ سَمَاعِ الْغِيبَةِ وَ سَمَاعِ مَا لَا يَحِلُّ سَمَاعُهُ . [٣] حقّ گوش ، اين است كه آن را از شنيدن غيبت و شنيدن هر آنچه شنيدنش روا نيست ، باز دارى. آن حضرت در كلام ديگرى ، تنظيم رفتار شنيدارى را به بهترين وجه بيان مى فرمايد : وَ أَمَّا حَقُّ السَّمْعِ فَتَنْزِيهُهُ عَنْ أَنْ تَجْعَلَهُ طَرِيقاً إِلَى قَلْبِكَ، إِلَا لِفَوْهَةٍ كَرِيمَةٍ تُحْدِثُ فِى قَلْبِكَ خَيْراً أَوْ تُكْسِبُ خُلُقاً كَرِيماً، فَإِنَّهُ بَابُ الْكَلَامِ إِلَى الْقَلْبِ يُؤَدَّى بِهِ ضُرُوبُ الْمَعَانِى عَلَى مَا فِيهَا مِنْ خَيْرٍ أَوْ شَرٍّ، وَ لَا قُوَّةَ إِلَا بِاللّه ِ . [٤] و حقّ گوش ، باز داشتن آن از غيبت است و از هر چيزى كه شنيدنش ناروا و حرام است ، و پاكيزه داشتن آن براى سخنانى كه دل را سرشار از خوبى مى كند