در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٢٧٩

تأثير دوستان در شكل دهى شخصيت و رفتار فرد ، لزوما آگاهانه نيست . در بعضى موارد ، تأثير پذيرى از دوستان به طور ناخودآگاه و ناخواسته صورت مى گيرد . براى مثال ، معاشرت با دوستان بد ، ناخواسته انسان را به بدى سوق مى دهد . على عليه السلام در اين باره مى فرمايد : لاَ تَصحَب الشَّرِيرَ ، فَإِنَّ طَبعَكَ يَسرِقُ مِن طَبعِهِ شَرّا وَأَنتَ لاَ تَعلَم . [١] با افراد شرور ، معاشرت نكن ؛ چرا كه طبع تو ناآگاهانه از طبع او تأثير مى پذيرد . پسر نوح ، به واسطه معاشرت با دوستان بد ، گم راه شد . بنا بر اين ، هرگز نبايد با اين تصوّر كه تحت تأثير بدىِ ديگران واقع نمى شويم ، با انسان هاى بد و منحرف ، معاشرت داشته باشيم . و اساسا يكى از دلايلى كه در روايات از دوستى و همنشينى با افراد دروغگو ، بخيل ، احمق و ... نهى شده ، همين اثر پذيرى هاى منفى است . امام جواد عليه السلام مى فرمايد : إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ الشَّرِيرِ، فَإِنَّهُ كَالسَّيْفِ الْمَسْلُولِ، يَحْسُنُ مَنْظَرُهُ وَ يَقْبُحُ أَثَرُه . [٢] از همنشينى با شَرور ، پرهيز كن ؛ چون مانند شمشيرِ از نيام بركشيده اى است كه منظر زيبايى دارد ؛ امّا آثار بسيار ناپسندى از خود بر جاى مى گذارد . امير مؤمنان عليه السلام مى فرمايد : إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ الْفُسَّاقِ، فَإِنَّ الشَّرَّ بِالشَّرِّ مُلْحَقٌ . [٣] از همنشينى با فاسقان بپرهيز كه شرّ به شرّ مى پيوندد . يعنى با افراد فاسق ، مصاحبت و دوستى نكن ؛ چون به همانان ملحق مى شوى . علاوه بر اين ، دوستى و رفاقت با اين گونه افراد در اسنادها و قضاوت هاى مردم نيز تأثير مى گذارد . در روايتى از امام صادق عليه السلام نقل شده است كه فرمود :