در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٢١٦

الف ـ شكر در برابر خدا

شكر در برابر خدا به اين معناست كه بدانيم هر نعمتى كه به ما مى رسد ، از سوى اوست و حتى در مواردى كه ديگران واسطه رسيدن نعمت ها هستند ، آنان به اراده خدا واسطه رسيدن نعمت ها به ما شده اند. بنا بر اين ، كسى كه قصد شكرگزارى دارد ، بايد بداند كه نعمت ها همگى از جانب خدايند و واسطه ها همگى مسخّر اراده او هستند. در روايتى از امام صادق عليه السلام نقل شده كه فرمود: أَدْنَى الشُّكْرِ رُؤْيَةُ النِّعْمَةِ مِنَ اللّه ِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ غَيْرِ عِلَّةٍ يَتَعَلَّقُ الْقَلْبُ بِهَا دُونَ اللّه ِ، وَ الرِّضَا بِمَا أَعْطَى، وَ أَنْ لَا تَعْصِيَهُ بِنِعْمَتِه وَ تُخَالِفهُ بِشَى ءٍ مِن أَمرِهِ وَ نَهيِهِ بِسَبَبِ نِعمَتِهِ . [١] شكر در برابر خدا اين است كه انسان ، نعمت را مستقيما از خدا بداند و جز او علتى براى آن نداند و نيز بر آنچه خداوند عطايش كرده ، خرسند باشد و با نعمت او مرتكب گناه وى نشود يا نعمت او را در راه مخالفت با هيچ يك از اوامر و نواهى خدا به كار نگيرد. در توضيح اين كه حقيقت شكر نعمت هاى خدا چيست ، روايات متعدّدى وجود دارد. از جمله از امام صادق عليه السلام روايت شده كه : اُوحى اللّه تعالى إلى موسى عليه السلام : يَا مُوسَى، اشْكُرْنِى حَقَّ شُكْرِى، فَقَالَ: يَا رَبِّ كَيْفَ أَشْكُرُكَ حَقَّ شُكْرِكَ وَ لَيْسَ مِنْ شُكْرٍ أَشْكُرُكَ بِهِ إِلَا وَ أَنْتَ أَنْعَمْتَ بِهِ عَلَىَّ؟ فَقَالَ: يَا مُوسَى شَكَرْتَنِى حَقَّ شُكْرِى حِينَ عَلِمْتَ أَنَّ ذَلِكَ مِنِّى . [٢] خداى متعال به موسى عليه السلام فرمود : «اى موسى! مرا شكر كن ، چنان كه سزاوارم» . عرض كرد : پروردگارا! چگونه چنان كه سزاوارى ، تو را شكر كنم ، در حالى كه هر شكر من ، نعمتى است كه تو ارزانى مى دارى ؟ فرمود: «اى موسى! اكنون كه دانستى همه از من است ، مرا شكر كردى» . اين ، نشان مى دهد كه شناخت خداوند و درك اين مطلب كه همه نعمت ها از سوى اوست ، مهم ترين جنبه شكر و سپاس گزارى نسبت به نعمت هاى خداوند است. در