در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٣٣٦
تقوا ، ملاك ارزش گذارىِ رفتارى
در قلمرو دين ، ارزش گذارى بايد بر طبق ضوابط اخلاقى و دينى تعريف شود . بدين ترتيب ، مشاهده مى شود كه در قرآن ، معيار ارزش گذارى رفتارى ، تقوا معرّفى شده است . خداوند مى فرمايد : «إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ . [١] هر آيينه ، گرامى ترينِ شما نزد خدا ، باتقواترينِ شماست» . بيشترين توجّه قرآن پس از توحيد ، به تقواست ؛ زيرا تقوا ، انسان را از انحرافات اخلاقى و بيرون رفتن از مسيرى كه در فطرت الهى انسان قرار داده شده ، باز مى دارد و هواى نفس او را مى پوشاند ؛ همان گونه كه لباس ، زشتى ها و عورت انسان را مى پوشاند : «وَلِبَاسُ التَّقْوَى ذَلِكَ خَيْرٌ . [٢] و جامه پرهيزگارى ، اين ، بهتر است » . معصيت ، فرد و جامعه را تباه مى كند و او را در بند شهوت و هواى نفس قرار مى دهد ؛ ولى تقوا ، جايگاه و ارزش او را بالا برده ، در راه تحقّق بخشيدن توانش ها و ظرفيت هاى معنوى هدايت مى كند . انسان در اين حالت ، از كرامت و ارزش اكتسابى نيز برخوردار مى شود . هر چه تقوا در فرد عميق تر باشد ، وارستگى انسان از پستى و آلودگى و حركت در مسير خلافت الهى بيشتر خواهد بود . علاوه بر تقوا ، علم و جهاد نيز موجب كرامت اكتسابى انسان است .
شناخت ارزشِ خود
از آن جا كه هر فردى از قابليت هاى ويژه اى برخوردار است كه او را از ساير موجودات ، متمايز مى سازد ، ابتدا بايد اين قابليت ها را بشناسد . در شعرى منسوب به امير مؤمنان عليه السلام آمده است : {
[١] . حجرات ، آيه ١٣ .[٢] . اعراف ، آيه ٢٦ .