در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٣٦١
اسلام ، براى نهادينه شدن چنين تقوايى ، بر صيانت و نگهدارى چشم تأكيد شده و كيفيت بهره ورىِ صحيح از آن نيز تبيين گرديده است. مهم ترين آموزه هاى دينى براى تنظيم رفتار ديدارى ـ كه كاركرد تقواى عاقلانه را در اين زمينه نشان مى دهند ـ ، عبارت اند از :
١ . نگاه نكردن به نامحرم
خداوندت مؤمنان را به خويشتندارى در اين باره و فروهشتن چشم از نگاه به نامحرم ، توصيه فرموده است: «قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّواْ مِنْ أَبْصَـرِهِمْ ... وَ قُل لِّلْمُؤْمِنَـتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَـرِهِنَّ . [١] به مردان باايمان بگو كه ديدگان خود را [ از نامحرمان ] فرو نهند ... و به زنان باايمان [ نيز ] بگو كه ديدگان خود را [ از هر نامحرمى ] فرو بندند » . اين آموزه ، در احاديث نيز مورد تأكيد قرار گرفته و نگاه كردن به نامحرم ، به شدّت نكوهش شده است. امام رضا عليه السلام در پاسخ به يكى از پرسش هاى محمّد ابن سنان مى گويد: وَ حُرِّمَ النَّظَرُ إِلَى شُعُورِ النِّسَاءِ الْمَحْجُوبَاتِ بِالأَزْوَاجِ وَ إِلَى غَيْرِهِنَّ مِنَ النِّسَاءِ؛ لِمَا فِيهِ مِنْ تَهْيِيجِ الرِّجَالِ وَ مَا يَدْعُو التَّهْيِيجُ إِلَيْهِ مِنَ الْفَسَادِ وَ الدُّخُولِ فِيمَا لَا يَحِلُّ وَ لَا يَجْمُلُ، وَ كَذَلِكَ مَا أَشْبَهَ الشُّعُورَ إِلَا الَّذِى قَالَ اللّه ُ تَعَالَى «وَ الْقَوَ عِدُ مِنَ النِّسَآءِ...» [٢] ، فَلَا بَأْسَ بِالنَّظَرِ إِلَى شُعُورِ مِثْلِهِنَّ . [٣] نگاه كردن به موى زنان شوهردار و ديگر زنان ، به اين علّت حرام شده است كه باعث تحريك مردها مى شود و اين ، به فساد و ارتكاب اعمال حرام و ناشايست مى انجامد. همچنين است هر چيزى كه [ در تحريك كردن ، ]مانند مو باشد ، مگر موردى كه خداوند متعال [ درباره اش ] فرموده است : «و زنان يائسه ...» كه نگاه كردن به موهاى اين گونه زنان ، اشكال ندارد . از مجموع آيات و احاديث ، برداشت مى شود كه نگاه كردن زن ها به بدن مرد
[١] نور ، آيه ٣٠ و ٣١ .[٢] نور ، آيه ٦٠ .[٣] عيون أخبار الرضا عليه السلام ، ج ٢ ، ص ٩٧ .