برخوردى را كه با ابليس كرد ، با او نيز مى كند. در ادامه حضرت هشدار مى دهد و مى فرمايد : فَاحْذَرُوا عِبَادَ اللّه ِ عَدُوَّ اللّه ِ أَنْ يُعْدِيَكُمْ بِدَائِهِ وَ أَنْ يَسْتَفِزَّكُمْ بِنِدَائِهِ وَ أَنْ يُجْلِبَ عَلَيْكُمْ بِخَيْلِهِ وَ رَجِلِهِ . [١] پس ـ بندگان خدا ـ از ابليس حذر كنيد از اين كه شما را دچار مرض خود كند و شما را به سوى خود فرا خواند و [ نيروهاى ]سواره و پياده خود را بر سرتان فرود آورد. انسان با مرور چنين پرونده اى ، شگفت زده مى شود . عابدى بلندآوازه در يك لحظه سقوط مى كند و تا ابد ، لعنت خدا و خلق خدا را به جان مى خرد . [٢] مطالعه و بررسى سرگذشت شيطان ، وسيله بسيار مناسبى است كه انسان از زشتى ها و پليدى ها به سوى نيكى گذر كند.

ب ـ گذشتگان

تاريخ زندگى انسان ها پر از حوادث تلخ و شيرين عبرت آموز است . اقوام و ملل پيشين ، حوادث و رويدادهاى بسيارى را در زندگى خود ، تجربه كرده اند . بر اساس اصل گذار ، تجربه آنها و شناخت عوامل موفقيت و يا شكستشان مى تواند براى نسل هاى بعدى ، درس عبرت باشد . امام على عليه السلام به فرزند خود ، امام حسن عليه السلام سفارش مى فرمود كه : فَانْظُرْ فِيمَا فَعَلُوا وَ عَمَّا انْتَقَلُوا وَ أَيْنَ حَلُّوا وَ نَزَلُوا . [٣] همواره در اعمال آنان (گذشتگان) ، و اين كه از كجا آمده اند و به كجا رفتند و در كجا منزل گزيدند ، انديشه كن .

[١] نهج البلاغة ، خطبه ١٩٢ .[٢] . «وَ إِنَّ عَلَيْكَ اللَّعْنَةَ إِلَى يَوْمِ الدِّينِ» (حجر ، آيه ٣٥).[٣] . نهج البلاغة ، نامه ٣١ .