در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٢٨٨
جواب آمد كه : «نمازى كه خوانده اى ، ثمره اش آن است كه در قيامت ، راه گشاى توست و راه را براى ورود به بهشت ، باز مى كند . روزه تو هم سپر و محافظ تو از آتش جهنّم است ، صدقه اى كه داده اى ، سايه اى است براى تو در صحنه محشر . ذكر و ياد من هم نور و راه گشاى توست چه كارى را فقط براى من كرده اى» ؟ موسى عليه السلام فرمود : خدايا! مرا بر عملى راه نمايى كن كه فقط براى تو باشد . من نمى دام كه چه بايد مى كردم ؟ جواب آمد : «موسى! آيا هرگز كسى را به خاطر من ، دوست داشته اى؟ و آيا كسى را به خاطر من ، دشمن داشته اى؟ و آيا كسى را به خاطر من ، دشمن داشته اى؟» . در اين جا موسى عليه السلام تنبّه پيدا كرد كه محبوب ترين كارها نزد خدا ، دوست داشتن براى خدا و دشمن داشتن براى اوست . دوست داشتن براى خدا و دشمن داشتن براى وى ، فرع محبّت خدا بوده و در تنظيم رفتار انسان ، مؤثّر است . اصولاً به خاطر اين كاركردهاى اخلاقى ويژه است كه على عليه السلام مى فرمايد : طُوبَى لِمَنْ أَخْلَصَ للّه ِِ عَمَلَهُ وَ عِلْمَهُ وَ حُبَّهُ وَ بُغْضَهُ وَ أَخْذَهُ وَ تَرْكَهُ وَ كَلَامَهُ وَ صَمْتَهُ! [١] خوشا بر آن كه دانش و كردارش ، دوستى و دشمنى اش ، گرفتن و وا گذاشتنش ، و گفتن و خاموشى اش را براى خداوند ، خالص كرده است !
[١] آل عمران ، آيه ٣١ .[٢] مصباح الشريعة ، ص ١٩٢ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٠ ، ص ٢٣ ؛ ميزان الحكمة ، ج ٢ ، ص ٩٥٨ .[٣] الكافى ، ج ٢ ، ص ٨٤ ؛ الأمالى ، صدوق ، ص ٩١ ؛ وسائل الشيعة ، ج ١ ، ص ٦٢ ؛ عيون الحكم و المواعظ ، ص ١٥٨ ؛ دوستى در قرآن و حديث ، ص ٢٩٤ .[٤] تنبيه الخواطر ، ج ٢ ، ص ١٢٢ ؛ ميزان الحكمة ، ج ٢ ، ص ٩٦٠ .[٥] غرر الحكم ، ح ٧٢١٩ ؛ ميزان الحكمة ، ج ٢ ، ص ٩٦٠ .[٦] غرر الحكم ، ح ٨٤٢٥ ؛ عيون الحكم و المواعظ ، ص ٤٤١ .[٧] الكافى ، ج ٨ ، ص ١٢٩ ؛ تحف العقول ، ص ٣٥٧ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٨ ، ص ٢٢٦ .[٨] مصباح الشريعة ، ص ١٩٢ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٠ ، ص ٢٣ .[٩] الجواهر السنيّة ، ص٢٠١؛ بحار الأنوار ، ج٧٧ ، ص٣٠ ؛ دوستى در قرآن و حديث ، ص٤٤٦ ـ ٤٤٨ .[١٠] المحاسن ، ج ١ ، ص ٢٦٥ ؛ الخصال ، ص ٦٣٩ ؛ وسائل الشيعة ، ج ١٦ ، ص ١٧١ ؛ مستدرك الوسائل ، ج ١١ ، ص ٣٥٢ .[١١] تحف العقول ، ص ١٠٠ ؛ عيون الحكم و المواعظ ، ص ٣١٤ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٧ ، ص ٢٨٩ ؛ دوستى در قرآن و حديث ، ص ٥٠٨ .