بنا بر اين ، گرچه ما معمولاً اصطلاح «اُسوه» را همراه با نوعى بارِ ارزشى مثبت به كار مى بريم ، امّا در اصل لغت ، اُسوه به معناى مطلق پيروى كردن از ديگران و تأسّى به آنهاست ، چه در امور خوب باشد و چه امور زشت. در نتيجه ، اُسوه ها نيز به اُسوه هاى خوب و اُسوه هاى بد ، تقسيم مى شوند . بر اين اساس كه اُسوه مى تواند خوب يا بد باشد ، خداوند در قرآن كريم ، پيامبر صلى الله عليه و آله را به عنوان «اُسوه حسنه» معرّفى مى كند : «لَّقَدْ كَانَ لَكُمْ فِى رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ . [١] به درستى كه در پيامبر خدا ، براى شما الگوى خوبى است » . نكته اى كه از اين آيه به دست مى آيد ، اين است كه خداوند نمى گويد شما از روش الگوپردازى و اُسوه در تنظيم و اصلاح رفتار خود استفاده كنيد ؛ بلكه خداوند ، مصداق الگوى كامل را مشخّص نموده و مى فرمايد : از پيامبر صلى الله عليه و آله ـ كه بهترين الگوست ـ ، پيروى نماييد. تأكيد و توجّه اسلام ، بيشتر به الگوهاست ؛ يعنى اين كه انسان ، چه افرادى را اُسوه و الگوى خود قرار دهد ؛ امّا فرآيند الگوپردازى ، صرفا بحثى روان شناختى است. نكته ديگرى كه در اين جا لازم به يادآورى است ، اين كه اُسوه و الگو در آيات و روايات ، تنها به نمونه هاى انسانى محدود نمى شود ؛ بلكه هرگونه عاملى از جمله پديده هاى طبيعى ، دستورهاى اخلاقى و كتاب هاى مقدّس (مانند قرآن) و مجامع روايى را نيز در بر مى گيرد . در چارچوب نظريه دينى ، تنظيم رفتار ، نقش الگوها و شناخت ويژگى هاى اخلاقى و رفتارى آنان ، از اهمّيت ويژه اى برخوردار است. الگوى دينى تنظيم رفتار ، چارچوب سودمندى براى الگوپردازى ارائه مى دهد كه توجّه و دقّت در آن ، از شيوه هاى ناسالم الگوپردازى پيشگيرى مى كند. در اين بخش ، به ويژگى هاى افرادى كه در فرآيند الگوپردازى روى رفتار ما اثر مى گذارند ، اشاره مى كنيم .

[١] الأمالى ، طوسى ، ص ٥١٨ .[٢] لسان العرب ، ذيل واژه «أسو» .[٣] فرهنگ سيّاح ، ذيل واژه «اُسوه» .[٤] مفردات ألفاظ القرآن ، ص ١٨ .[٥] احزاب ، آيه ٢١ .