حضرت على عليه السلام با نگاهى اين گونه به دنيا ، در نامه اى خطاب به فرزندش مى فرمايد : يَا بُنَىَّ قَدْ أَنْبَأْتُكَ عَنِ الدُّنْيَا وَ حَالِهَا وَ انْتِقَالِهَا وَ زَوَالِهَا . [١] پسرم ! تو را از دنيا و حالت هاى [ گوناگون ] آن و نابودى و دست به دست گرديدنش آگاه ساختم [ تا از آن عبرت بگيرى ] . و نيز در جايى ديگر مى فرمايد : مَن اعتَبَرَ بِغَيرِ الدُّنيَا، قَلَّت مِنهُ الأَطمَاعُ . [٢] هر كس از دگرگونى هاى دنيا عبرت بگيرد ، طمعش اندك مى گردد . اين ، نشان مى دهد كه تفكر در باره دنيا و تغيير و تحولات آن ، بر انگيزه ها ، نيازها و رفتارهاى انسان ، اثر مثبت مى گذارد.

٣ . پديده مرگ

در آموزه هاى دينى ، از «مرگ» نيز به «موضوع گذر» ـ يعنى چيزى كه توجّه آگاهانه به آن مى تواند از زشتى به زيبايى و از بدى به خوبى هدايت كند ـ ، ياد شده است . در اين قسمت به اختصار ، آيات و روايات مرتبط با اين موضوع را مرور مى كنيم.

ياد مرگ

پديده مرگ ، پيش روى تمام انسان هاست و آنها پس از سير كوتاهى در دنيا به ناچار ، طعم مرگ را خواهند چشيد . [٣] لحظات مرگ براى هر انسانى ، سخت و ناگوار است ؛ چرا كه از يك سو ، مسئله فراق و جدايى از دوستان و آنچه روح انسان ، سال ها با آن خو گرفته است ، رخ مى دهد و از سوى ديگر ، او خود را در چنگال حوادث بعد از مرگ مى نگرد ؛ حوادثى كه با محاكمه و مجازات و كشف باطن و تنهايى ، همراه است . طبق برخى روايات ، حتى پيامبران و اولياى الهى نيز ـ كه نه دل بستگى به دنيا

[١] . نهج البلاغة ، نامه ٣١ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٧ ، ص ٢٠٢ .[٢] . غرر الحكم ، ح ٩٢٤٤ ؛ ميزان الحكمة ، ج ٧ ، ص ٣٤٤٤ .[٣] . «كُلُّ نَفْسٍ ذَآلـءِقَةُ الْمَوْتِ» (آل عمران ، آيه ١٨٥) .