التَّجرِبَةُ تُثمِرُ الاعتِبَارَ . [١] تجربه ، مايه عبرت است . يعنى فرد وقتى يك بار موقعيتى را در زندگى خود تجربه كند ، مى تواند از آن در موقعيت هاى مشابه و در تصميم گيرى هاى بعدىِ خود ، بهره بردارى نمايد .

٢ . پديده هاى طبيعت

نگاه و دقت در خلقت هستى و طبيعت نيز زمينه اى براى گذر به حقايق و راه يافتن به عالم ماوراى طبيعت محسوب مى شود . جالب ، اين است كه قرآن كريم ، تمام هستى را با همه مظاهر و جلوه هاى گوناگونش ، «آيه ( نشانه ) » مى خواند ، بدين معنا كه خداوند بزرگ ، هر موجودى را كه آفريد ، نشانى از عظمت و بزرگى خود را در آن پديد آورد . از اين رو به هر چه بنگرى ، نشان خدا و علامت راه اوست. خداوند در آيات متعدّدى از پديده هاى طبيعت به عنوان نشانه و چيزى كه انسان را به خدا ره نمون مى شود ، ياد كرده است. در سوره بقره ، چند چيز و از جمله اختلاف شب و روز ، از نشانه هاى قدرت خداوند ، معرفى شده است : «إِنَّ فِى خَلْقِ السَّمَـوَ تِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلَـفِ الَّيْلِ وَ النَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِى تَجْرِى فِى الْبَحْرِ بِمَا يَنفَعُ النَّاسَ وَ مَآ أَنزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّمَآءِ مِن مَّآءٍ فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَ بَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٍ وَ تَصْرِيفِ الرِّيَـحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَآءِ وَ الْأَرْضِ لَأَيَـتٍ لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ . [٢] در آفرينش آسمان ها و زمين ، و آمد و شدِ شب و روز ، و كشتى هايى كه در دريا به سود مردم در حركت اند و آبى كه خداوند از آسمان نازل كرده و با آن ، زمين را پس از مرگ ، زنده نمود و از هر جنبنده اى ، در آن گسترد ، و [ نيز ] در تغيير مسير بادها و ابرهايى كه در ميان زمين و آسمان ، مسخّرند ، نشانه هايى [ از ذات پاك خدا و يگانگى او ]هست براى مردمى كه مى انديشند»

[١] . غرر الحكم ، ح ١١٠٤ ؛ ميزان الحكمة ، ج ٢ ، ص ٧٠٤ .[٢] . بقره ، آيه ١٦٤.[٣] . المصباح ، ص ٢٥٢ ؛ بحار الأنوار ، ج ٩٤ ، ص ٣٨٩.[٤] . نور ، آيه ٤٣ و ٤٤ .[٥] . الأمالى ، مفيد ، ص ٢٠٩ ؛ بحار الأنوار ، ج ١٤ ، ص ٣٢٥.[٦] . انعام ، آيه ٧٣ .[٧] . نهج البلاغة ، خطبه ١٨٥ ؛ الاحتجاج ، ج ١ ، ص ٣٠٥ ؛ بحار الأنوار ، ج ٣ ، ص ٢٦ .