در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٦٢

د ـ جزا و كيفر متناسب ، براى عمل به وعده الهى بوده است : «وَعْدًا عَلَيْنَآ» . [١] به طور كلّى مى توان گفت: جهان ، براى انسان آفريده شده است و هدف از خلقت همه موجودات ، رشد معنوى و اختيارى انسان بوده است و براى رسيدن به اين هدفِ اصلى ، مقدّماتى لازم است. ديگر اهداف خلقت انسان را مى توان به صورت طولى و زير عنوان اهداف اصلى و مقدّماتى طبقه بندى نمود. تنها نكته اى كه وجود دارد ، در مورد آيه ٥٦ سوره ذاريات است كه به صورت حصر مى فرمايد : «وَ مَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْاءِنسَ إِلَا لِيَعْبُدُونِ . [٢] جن و انس را نيافريدم ، مگر براى آن كه مرا عبادت كنند» . امام صادق نيز مى فرمايد : خَلَقَهُمْ لِلْعِبَادَةِ . [٣] آنان را براى عبادت آفريد . اين موارد را چگونه مى توان با آياتى كه هدف از خلقت انسان را «انجام عمل صالح «أَحْسَنُ عَمَلاً » » مى دانند ، جمع نمود؟ شيخ طوسى ، در تفسير التبيان ، به نكته اى اشاره نموده كه در بحث ما بسيار مفيد است ، و آن اين كه بين «أَحْسَنُ عَمَلاً» و «أَحْسَنَ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ» با «حُسن عمل» فرق است ؛ زيرا حُسن عمل ، اشاره به فعل مباح است ؛ امّا «أَحْسَنُ عَمَلاً» ، مترادف با طاعت و عبادت خداوند است . [٤] بنا بر اين ، هدف از خلقت انسان ، در واقع ، همان عبادت است «وَ مَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْاءِنسَ إِلَا لِيَعْبُدُونِ»و جمله «أَحْسَنُ عَمَلاً» نيز به آن اشاره دارد . پس «أَحْسَنُ عَمَلاً» و «إِلَا لِيَعْبُدُونِ» ، دو مفهوم متضاد هم و واگرا نيستند ؛ بلكه هر دو به يك حقيقت ، اشاره دارند .