در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٣٥

خود پاداش دهد و بيست دقيقه به تفريح بپردازد . تدابير رفتارىِ ديگرى ـ مانند شكل دهى ، [١] برانگيزاننده ها [٢] و يادآورها [٣] ـ نيز مى توانند روش هاى مؤثّرى براى ايجاد و تقويت رفتار مطلوب در فرد باشند . [٤] بنا بر نتايج حاصل از پژوهش هاى رفتارى ، عامل مهم و اثرگذارى بر تغيير و تنظيم رفتار محسوب مى شود .

ج ـ رهيافت شناختى

رهيافت شناختى ـ كه توجّه خود را به «شناخت ها» متمركز مى كند ـ هيچ گاه اهمّيت عوامل محيطى و فيزيولوژيك را انكار نمى كند ؛ بلكه ادّعاى آن ، اين است كه بدون در نظر گرفتن فعاليت هاى ذهنى ، را نمى توانيم براى هدايت ، تنظيم ، كنترل و تغيير شكل رفتار افراد ، كار چندانى انجام دهيم . بر خلاف ديدگاه زيستى و رفتارى ـ كه تنظيم رفتار را به وسيله مكانيزم هاى درون ارگانيزمى خودكار يا عوامل محيطى مى دانستند ـ ، در ديدگاه شناختى ، عوامل اصلى تنظيم رفتار ، فرآيندهاى شناختى فرض مى شوند. الگوهاى شناختى تنظيم رفتار ، مبتنى بر اين فرض اند كه شناخت ها و نگرش ها ، تعيين كننده رفتارها هستند . اين فرض به طور ضمنى ، بر اين امر دلالت دارد كه با تغيير ، اصلاح و تنظيم نگرش هاى افراد ، مى توان رفتارهاى آنان را تنظيم كرد . بسيارى از محقّقان ، رابطه بين عقايد ، باورها ، شناخت ها و رفتارهاى افراد را از ابعاد مختلف ، مورد بررسى قرار داده اند ، تا آن جا كه در تنظيم رفتار ، بر «نگرش» به عنوان برجسته ترين و قابل توجّه ترين مفهوم ، تكيه شده است. روان شناسان شناخت نگر ، بر اين نكته تأكيد نموده اند كه آگاه بودن از شناخت ها و نگرش هاى افراد ، مى تواند اهمّيت بسيارى داشته باشد ؛ زيرا اگر نگرش هاى افراد را بدانيم ،