در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٢٤٩

نظر او همين نياز متعالى و والاست كه ما را به پرستش و عبادت خدا ، وا مى دارد و ناديده گرفتن اين نياز ، عميق ترين تنهايى را در قلب انسان ، پديد مى آورد و سبب تمامى درد و رنج هاى بشر نيز در واقع ، ناديده گرفتن همين نياز دوستى با خداست . [١] موضوع ديگرى كه دونالد والش در اين دو كتاب ، روى آن تأكيد نموده ، اين است كه در طول قرون گذشته ، بسيارى از مذاهب سعى كرده اند تا گرايش هاى معنوى افراد را تقويت كنند ؛ ولى آنچه كرده اند ، بيشتر به اين معمّا افزوده است . آنها بيش از پاسخ ، سؤال به وجود آورده اند و بيش ازعشق و محبّت به خدا ، ترس و هراس از خداوند ، توليد كرده اند . [٢] وى تصريح مى كند كه ترس بيش از حد از خدا و تصوّر اين كه خدا ، فقط موجود عذاب كننده و قهّارى است ، به روابط ناكه سالم با او منجر مى شود . [٣] هازِن وشيفر (١٩٨٧) ، روات و كرك پاتريك (١٩٩٩) نيز در تحقيقات خود ، به اين نتيجه رسيدند كه ترس بيش از حد از خدا به جاى محبّت و دوستى با او ، موجب مى شود كه افراد ، خداوند را غير صميمى و نامهربان دانسته ، از ارتباط با او بپرهيزند و اگر هم رابطه اى برقرار كنند ، به سبب ترس از عقوبت يا جلب رضايت او باشد . [٤] اين يافته ها ، به طور ضمنى اين نكته را بيان مى كند كه ما نبايد روى ترس از خدا ، بيش از حد ، تكيه كنيم . نبايد خدا را صرفا به عنوان كسى كه عذاب كننده و تنبيه كننده است ، معرّفى كنيم ؛ بلكه بايد خدا را به عنوان كسى كه رئوف و مهربان است ، به افراد معرّفى كنيم . در اين صورت ، نياز دوستى با خدا در آنها بيدار مى شود و سعى مى كنند تا رابطه صميمى و دوستانه اى با خدا برقرار كنند . نبايد فراموش كرد كه اگر چه روان شناسان ، ترس از خدا را به عنوان يك پديده منفى در نظر گرفته اند و پيشنهاد مى كنند كه در تعليم و تربيت ، به جاى اين كه خدا را موجودى قهّار و عذاب كننده