در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٣٤١
آثار خودْارزش بخشى در رشد شخصيت و تنظيم رفتار
اگر انسان ، خودِ آرمانى اش را شناخت و دانست كه چه استعداديها و توانايى هايى در او وجود دارد و با استفاده از آنها به چه مقاماتى مى تواند برسد ، انگيزه بهره بردارى درست از آن توانايى ها و رفتن به سمت خودِ آرمانى ـ كه همان مقام خليفة اللّهى است ـ ، در او تقويت مى شود . در اين صورت ، انسان به خود اجازه نمى دهد كه دنبال ضدّ ارزش ها برود . بالاتر از آن ، كسب صفت و ملكه كرامت است كه وقتى در فرد شكل بگيرد ، به عنوان صفتى شخصيتى مى تواند در جنبه هاى مختلف شخصيت و رفتار فرد ، عمل كند . بر اساس آموزه هاى دينى ، شخص باكرامت و فرد با حسّ خودْارزشمندى بالا ، شخصى است كه مى تواند به گونه اى سازنده ، در جهت رشد و كمال معنوى به پيش برود . برخى آثار و نتايج حسّ خودْارزشمندى و كرامت در شخصيت و رفتار ، عبارت اند از : ١ . دل نبستن به دنيا . هر كه كرامت نفس داشته باشد و براى خود ، ارزش قائل باشد ، دنيا در چشمش كوچك است . از اين رو ، هيچ گاه به مال و اموال و امور دنيوى دل نمى بندد . و هر كه حقارت نفس داشته باشد و براى خود ، ارزش قائل نباشد ، دنيا در چشمش بزرگ مى نمايد . امام باقر عليه السلام مى فرمايد : مَن كَرُمَت عَلَيهِ نَفسُهُ صَغُرَتِ الدُّنيا فِى عَينِهِ ، وَمَن هَانَت عَلَيهِ نَفسُهُ كَبُرَتِ الدُّنيا فِى عَينِهِ . [١] هر كه كرامت نفس داشته باشد ، دنيا در چشمش كوچك است ، و هر كه حقارت نفس داشته باشد ، دنيا در چشمش بزرگ است . امام سجّاد عليه السلام نيز مى فرمايد : مَن كَرُمَت عَلَيهِ نَفسُهُ هَانَت عَلَيهِ الدُّنيا . [٢] هر كه كرامت نفس داشته باشد ، دنيا نزد او حقير است .
[١] جامع الأخبار ، ص ٢٩٦ ؛ جامع السعادات ، ج ٢ ، ص ٤٨ .[٢] . تحف العقول ، ص ٢٧٨ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٨ ، ص ١٣٥ .