در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٣٦٠

آسيب شناسى «نگاه»

اگرچه دستگاه بينايى ، ما را يارى مى كند تا دنياى اطراف را ادراك كنيم ؛ امّا ادراك دنياى اطراف ، به هيچ وجه محدود به اثرات مثبت بينايى نيست. دستگاه بينايى ، ممكن است در معرض آسيب هاى اخلاقى واقع شود. در احاديث ، از چشم ها به عنوان دام هاى شيطان و چيزى كه زمينه گناه و معصيت را فراهم مى كنند ، ياد شده است. امام على عليه السلام مى فرمايد : الْعُيُونُ مَصَائِدُ الشَّيْطَانِ . [١] چشم ها دام هاى شيطان اند . چه بسا انحرافات اخلاقى يا دوستى هاى ناسالم و روابط نامشروعى كه با يك نگاه، آغاز مى شوند و از همين رو، امام صادق عليه السلام نگاه را تير زهرآگين شيطان دانسته است: النَّظْرَةُ سَهْمٌ مِنْ سِهَامِ إِبْلِيسَ مَسْمُومٌ . [٢] نگاه كردن ، يكى از تيرهاى زهرآلود شيطان است. و در سخنى ديگر فرموده است : كَمْ مِنْ نَظْرَةٍ أَوْرَثَتْ حَسْرَةً طَوِيلَةً . [٣] اى بسا يك نگاه كه حسرتى طولانى به بار آورده است . اين از آن روست كه به طور طبيعى ، انسان وقتى چيز لذّت بخشى را مى بيند ، به آن علاقه مند مى شود و دل بستگى پيدا مى كند ، چنان كه شاعر مى گويد : ز دست ديده و دل هر دو فرياد كه هر چه ديده بيند ، دل كند ياد . بر اساس آموزه هاى دينى ، براى پيشگيرى از بسيارى گناهان ، بايد دريچه نگاهمان را طورى تنظيم نماييم كه از شكل ها ، رنگ ها و روابط در فضايى فريبنده ، تصويرى بر روى شبكيه گيرنده هاى ما ننشيند . بهترين مفهومى كه مى توانيم در اين جا به كار ببريم ، «تقواى جنسى ـ ديدارى» است. در معارف اخلاقى و تربيتى