در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٣٤
و در سال هاى پايانى دهه ١٩٧٠ م ، روش رفتارى براى مديريت و تنظيم رفتار ـ كه با عناوين متفاوتى از آن نام برده مى شد ـ ، نشان داد كه مى توان با بذل دقّت ، اقدامات بسيارى را در جهت اصلاح ، تنظيم و مراقبت از رفتار انجام داد . امروزه نيز از روش هاى رفتارى ، در مديريت و تنظيم و يا اصلاح و بهسازىِ رفتار استفاده مى شود . يكى از راهكارهاى عملى براى مديريت رفتار در اين رويكرد ، خودگردانى [١] است كه بر اساس نتايج پژوهش ها ، عاملى مهم و اثرگذار در تغيير و تنظيم رفتار ، به شمار مى آيد . خودتنظيمى سه مرحله دارد : ١ . خودنظارتى [٢] يا مشاهده خود . [٣] خودنظارتى ، اشاره به اين است كه فرد به صورت دقيق ، جزئيات رفتار خود را مورد رسيدگى قرار دهد . مثلاً تعداد دفعات سيگار كشيدنش را ثبت كند . ٢ . خودسنجى . [٤] خودسنجى ، اين است كه فرد ، رفتارهاى كنونى اش را با الگو و معيار خاصّى كه معرّفى شده ، مقايسه كند . مثلاً بايد درصد كالرى روزانه اى را كه از طريق چربى به بدن او وارد مى شود ، با نمونه مطلوب ـ كه تقريباً بيست درصد است ـ مقايسه كند . گاهى مطالبى كه از طريق خودنظارتى و خودسنجى براى فرد آشكار مى شوند ، به قدرى مفيد و مؤثرند كه رفتار ، بدون هيچ عامل ديگرى ، تغيير مى يابد ؛ ولى در مواردى هم فرد بايد با خودتقويتى ، رفتار خويش را تغيير دهد . ٣ . خودتقويتى . [٥] سومين و آخرين مرحله خودگردانى ، خودتقويتى ناميده مى شود . در اين مرحله ، فرد به علّت انجام دادن رفتارى كه به هدف مطلوب نزديك است ، خود را تقويت مى كند يا به خود ، پاداش مى دهد . مثلاً براى دو ساعت مطالعه ، بايد به
[١] . Self - regulation.[٢] . Self - monitoring.[٣] . Self - observation.[٤] . Self _ evaluation.[٥] . self - reinforcemen.