در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٢٠٥
ب ـ الگوهاى ناسالم
در برابر الگوهاى سالم ، يكسرى الگوهاى ناسالم وجود دارد كه در آيات و روايات ، به شدّت از تأسّى و پيروى از آنها نهى شده است . الگوهاى ناسالم ، عبارت اند از : ١ . شيطان . يكى از بارزترين نمونه هاى الگوى ناسالم ، شيطان است. خداوند در آيات قرآن ، به اين موضوع اشاره نموده و مى فرمايد : «يَـأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَتَّبِعُواْ خُطُوَ تِ الشَّيْطَـنِ وَ مَن يَتَّبِعْ خُطُوَ تِ الشَّيْطَـنِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشَآءِ وَ الْمُنكَرِ . [١] اى كسانى كه ايمان آورده ايد ! از شيطان پيروى نكنيد . و هر كس از شيطان پيروى كند ، او را به زشتكارى و اعمال ناپسند ، وا مى دارد » . مؤمنان با توجّه به تقوايى كه دارند ، خطر آسيب پذيرى از شيطان در آنها ناچيز است ؛ امّا افرادى كه از نظر ايمان ضعيف هستند ، به راحتى تحت تأثير شيطان قرار گرفته ، از او پيروى مى كنند : «إِنَّ عِبَادِى لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطَانٌ إِلَا مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغَاوِينَ . [٢] در حقيقت ، تو را بر بندگان من تسلّطى نيست ، مگر كسانى از گم راهان كه از تو پيروى كنن . ٢ . جاهلان و گم راهان . از ديگر مصاديق اُسوه هاى ناسالم كه اطاعت و پيروى از آن ، سعادت و سلامت انسان را با خطر مواجه مى كند ، جاهلان و گم راهان است. خداوند ، پيروى از جاهلان را مورد نكوهش قرار داده و مى فرمايد : «وَ لَا تَتَّبِعَآنِّ سَبِيلَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ . [٣] و از راه كسانى كه نمى دانند ، پيروى مكنيد» .
[١] نور ، آيه ٢١ .[٢] حجر ، آيه ٤٢ .[٣] يونس ، آيه ٨٩ .