در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٣٧٥

اسلامى ، از يك سو به معناى مردمْ دوستى با هدف نزديكى به خدا و اظهار علاقه به بندگان خداست و از سوى ديگر ، به معناى دوست نداشتن انسان هاى فاسد ، شرور ، كافر و منحرف. در حديثى از امام صادق عليه السلام آمده است : قَالَ رَسُولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله لِأَصْحَابِهِ: أَىُّ عُرَى الإِيمَانِ أَوْثَقُ؟ فَقَالُوا اللّه ُ وَ رَسُولُهُ أَعْلَمُ، وَ قَالَ بَعْضُهُمُ: الصَّلَاةُ، وَ قَالَ بَعْضُهُمُ: الزَّكَاةُ، وَ قَالَ بَعْضُهُمُ: الصِّيَامُ، وَ قَالَ بَعْضُهُمُ: الْحَجُّ وَ الْعُمْرَةُ، وَ قَالَ بَعْضُهُمُ: الْجِهَادُ، فَقَالَ رَسُولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : لِكُلِّ مَا قُلْتُمْ فَضْلٌ، وَ لَيْسَ بِهِ، وَ لَكِنْ أَوْثَقُ عُرَى الإِيمَانِ الْحُبُّ فِى اللّه ِ وَ الْبُغْضُ فِى اللّه ِ . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله از دوستان خود سؤال كرد : «كدام رشته ايمان ، محكم تر است؟» . گفتند: خدا و پيامبرش بهتر مى دانند. بعضى هم نماز را ، بعضى زكات را ، بعضى روزه را ، بعضى حج و عمره را و بعضى جهاد را گفتند. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : «همه آنچه گفتيد ، فضيلت دارد ؛ ولى پاسخ من ، اينها نيست. محكم ترين رشته ايمان ، حُبِّ فى اللّه و بُغضِ فى اللّه است». [١] منظور از «حُبِّ فى اللّه و بُغضِ فى اللّه » ، اين است كه انسان ، با مؤمن ـ كه مى داند مورد علاقه خداست ـ دوست شود و با دشمن خدا دشمنى كند. دوستى با بندگان مؤمن خدا ، به سهم خود زيربناى مكارم اخلاقى همانند خوش اخلاقى ، انصاف ، هم دردى و مدارا با مردم ، را تشكيل مى دهد ؛ زيرا آن گاه كه انسان بندگان خدا را دوست بدارد ، آثار و علائم آن دوستى ، در گفتار و رفتارش نمايان مى شود [٢] و وقتى با دشمنان خدا دشمنى كند ، نيز ، حالت نفرت و انزجار از پليدى ها و زشتى ها ، در رفتارش ظاهر مى شود . بنا بر اين مفهوم «حُبِّ فى اللّه و بُغضِ فى اللّه » كه بايد محور رفتار اجتماعى مسلمانان را تشكيل دهد ، از دو مؤلّفه تشكيل يافته است: يكى مؤلّفه فعّال سازى (دوستى در راه خدا) و ديگرى مؤلّفه بازدارى (نفرت و انزجار از دشمنان خدا) .