در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٣٤٢
برخى پژوهش ها نشان داده است كه دل بستگى به دنيا ، تأثيراتى منفى بر سلامت روانى انسان دارد . در مقابل ، دل نبستن به دنيا و بى توجّهى به آن ، از عوامل مؤثّر بر سلامتِ عاطفى و رفتارى اوست . [١] با توجّه به نقشى كه كرامت نفس و خودْارزشمندى در زمينه ترك دل بستگى به دنيا دارد ، نتيجه مى گيريم كه اين خصوصيت ، از عوامل زمينه ساز سلامت روان محسوب مى شود . ٢ . خويشتندارى از گناه . يكى از ويژگى هايى كه براى افراد باكرامت نفس بر شمرده شده ، خويشتندارى از گناه و دورى از انحرافات اخلاقى است . على عليه السلام مى فرمايد : إِنَّمَا الكَرَمُ التَّنَزُّهُ عَنِ المَعَاصِى . [٢] همانا كرامت نفس ، دورى كردن از گناهان است . چگونگى ارتباط خودْارزشمندى با خويشتندارى از گناه از طريق تأثير خودْارزشمندى بر شهوت ، قابل تبيين است . به اين صورت كه وقتى صفت كرامت در فرد ايجاد شود ، اين امر ، كنش ورى شهوت را كنترل مى كند . در واقع ، كرامت ، زمينه اى فراهم مى كند كه آسيب پذيرى فرد در برابر عوامل نفسانى ، بويژه شهوت ، كاهش يابد . چنان كه امير مؤمنان فرموده است : مَن كَرُمتْ عَلَيهِ نَفسُهُ هَانَتْ عَلَيهِ شَهوَتُهُ . [٣] هر كه كرامت نفس داشته باشد ، شهوات نزد او خوارند . در نتيجه ، وقتى شهوت كنترل شد ، ميل به رفتارهاى شايسته (مكارم) در فرد شكوفا مى شود و خود را فراتر از آن مى بيند كه به سوى گناه و رفتارهاى غير اخلاقى كشيده شود . در روايتى از على عليه السلام نقل شده كه فرمود : مَن أَحَبَّ المَكَارِمَ ، اجَتَنَبَ المَحَارِمَ . [٤]
[١] . ر. ك : «دنيا گرايى و سلامت روان» ، پايان نامه كارشناسى ارشد ، ١٣٨١ .[٢] غرر الحكم ، ح ٨٧٣٠ ؛ عيون الحكم و المواعظ ، ص ٤٣٩ ؛ ميزان الحكمة ، ج ١٣ ، ص ٦٤١٠ .[٣] نهج البلاغة ، حكمت ٤٤٩ ؛ عيون الحكم و المواعظ ، ص ٤٣٧ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٠ ، ص ٧٨ .[٤] الإرشاد ، ج ١ ، ص ٢٩٩ ؛ كنز الفوائد ، ص ١٢٨ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٧ ، ص ٤١٩ .