در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٣١٩

را مقدّمه حيا مى داند و مى فرمايد : وَ عَلِمْتُ أَنَّ اللّه َت مُطَّلِعٌ عَلَىَّ فَاسْتَحْيَيْتُ . [١] دانستم كه خداوندت بر من آگاه است . پس [ از وى ] حيا كردم . از آنچه بيان شد ، به اين نتيجه مى رسيم كه آگاهى و تقويت اين بينش كه خداوند با حضور دائمى خود ، شاهد و ناظر بر رفتار ماست ، گرايش به حيا را در ما تقويت مى كند .

٣ . اعتقاد به نظارت فرشتگان و ائمّه عليهم السلام بر اعمال انسان

بر اساس آموزه هاى دينى ، علاوه بر اين كه خداوند ، خود ، ناظر بر اعمال و رفتار ماست ، ائمّه عليهم السلام ، اولياى الهى و فرشتگان نيز ناظر و شاهد بر اعمال و كردار ما هستند. خداوند در سوره توبه مى فرمايد : «وَ قُلِ اعْمَلُواْ فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ . [٢] بگو : عمل كنيد كه خداوند و پيامبرش و مؤمنان ، اعمال شما را خواهند ديد » . در روايات ، تصريح شده كه اعمال روزانه ما بر ائمّه عليهم السلام عرضه مى شود . امام صادق عليه السلام مى فرمايد : إِذَا أَرَادَ الْمَلَائِكَةُ أَنْ يَرْفَعُوا إِلَى اللّه ِ عَزَّ وَ جَلَّ عَمَلاً، عُرِضَ عَلَى صَاحِبِ الزَّمَانِ عليه السلام ، ثُمَّ عَلَى وَاحِدٍ وَاحِدٍ، إِلَى أَنْ يُعْرَضَ عَلَى رَسُولِ اللّه ِ صلى الله عليه و آله ، ثُمَّ يُعْرَضُ عَلَى اللّه ِ . [٣] آن گاه كه فرشتگان بخواهند عملى را به سوى خداوند بالا ببرند ، نخست بر صاحب زمان عرضه مى شود و سپس بر تك تك پيشوايان معصوم ، تا اين كه بر پيامبر خدا عرضه مى شود و پس از آن ، بر خداوند عرضه مى شود. خداوند ، فرشتگانى دارد كه ناظر بر اعمال ما هستند و هر چه انجام مى دهيم ،