در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ١٨١

مى شود ، به دو دليل است : ١ . از تأمّل و دقّت در خلقت هستى و پديده هاى طبيعت ، انسان به عظمت خداوند پى مى برد : «وَهُوَ الَّذِى خَلَقَ السَّمَـوَ تِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ . [١] او كسى است كه آسمان ها و زمين را بر اساس حق آفريد» . خداوند بزرگ براى اين كه بندگان خود را به خود متوجه سازد ، دستور داده است كه به جلوه ها به دقّت بنگرند. ٢ . تأمّل و دقّت در آفريده هاى جهان ، موجب تغيير در رفتار مى شود . برخى روايات ، به خوبى ، تأثير دقّت در پديده هاى طبيعت را در تغيير و اصلاح رفتار نشان مى دهند . امام على عليه السلام در اين باره مى فرمايد : وَ لَوْ فَكَّرُوا فِى عَظِيمِ الْقُدْرَةِ وَ جَسِيمِ النِّعْمَةِ، لَرَجَعُوا إِلَى الطَّرِيقِ وَ خَافُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ، وَ لَكِنِ الْقُلُوبُ عَلِيلَةٌ وَ الأَبْصَارُ مَدْخُولَةٌ، أَ فَلَا يَنْظُرُونَ إِلَى صَغِيرِ مَا خَلَقَ كَيْفَ أَحْكَمَ خَلْقَهُ وَ أَتْقَنَ تَرْكِيبَهُ وَ فَلَقَ لَهُ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ سَوَّى لَهُ الْعَظْمَ وَ الْبَشَر؟ . [٢] و اگر مردم در عظمت توانايى و بزرگى نعمت [ خداوند متعال ] ، فكر كنند ، [ از كارهاى زشت ]باز مى گردند و از [ مشقّت و سختىِ ] عذاب سوزان مى ترسند ؛ ليكن دل ها بيمار و بينايى ها معيوب اند! آيا نگاه نمى كنند حيوان كوچكى را كه [ خدا ] آفريده ، چگونه آفرينش آن را استوار ساخته و به هم پيوند كردنش را محكم گردانيده و براى آن ، گوش و چشم ، پديد آورده و به تناسب آن ، استخوان و پوست آراسته است؟ اين روايت ، به خوبى ، نشان مى دهد كه اگر انسان به پديده هاى طبيعت با دقّت و از روى بصيرت بنگرد ، نوعى حالت بازدارى و ترك از گناه در او ايجاد مى شود . و علّت