زبان ، عقل ، سلامت ، عمر ، مال و زندگى را نمى دانيم و در نتيجه ممكن است از آنها در راه هاى غير مجاز و حرام استفاده كنيم ؛ اما وقتى صفت شكر در ما باشد ، به ما اجازه نمى دهد كه مرتكب فعل قبيح يا حرام شويم. اين ، بالاترين مرتبه و هدف عالى در تنظيم رفتار است. در روايتى از امام صادق عليه السلام دقيقا به اين موضوع ، تصريح شده است : أَدْنَى الشُّكْرِ رُؤْيَةُ النِّعْمَةِ مِنَ اللّه ِ مِنْ غَيْرِ عِلَّةٍ يَتَعَلَّقُ الْقَلْبُ بِهَا دُونَ اللّه ِ، وَ الرِّضَا بِمَا أَعْطَى، وَ أَنْ لَا تَعْصِيَهُ بِنِعْمَتِهِ وَ تُخَالِفَهُ بِشَىْ ءٍ مِنْ أَمْرِهِ وَ نَهْيِهِ بِسَبَبِ نِعْمَتِه . [١] كمترين سپاس گزارى ، اين است كه انسان ، نعمت را از خدا بداند و جز او علّتى براى آن نداند و به آنچه خداوند عطايش كرده ، خرسند باشد و با نعمت او مرتكب گناه نشود ، يا نعمت او را در مخالفت با هيچ يك از اوامر و نواهى خدا به كار نگيرد .

٢ . مديريت و كنترل خواسته ها

دومين كاركرد شكر در تنظيم رفتار ، به مديريت و كنترل توقّعات و خواسته ها ارتباط دارد. با توجّه به تعابيرى كه در روايات به كار رفته ، فرآيند شكرگزارى ، افزون بر جنبه هاى رفتارى (مانند گفتنِ «الحمد للّه » ) ، شامل تلاش هاى شناختى نيز مى شود ؛ يعنى آگاهى بيشتر از خود ، موقعيت ، محيط و همه ظرفيت هاى موجودى كه خداوند در اختيار انسان قرار داده است . به ديگر سخن ، نعمت ، بيش از آن كه يك پديده واقعى و عينى باشد ، يك فرآيند شناختى است. افرادى كه روحيه شكرگزارى دارند ، مى توانند از اين ويژگى به عنوان چارچوب ذهنىِ ويژه اى براى مديريت و كنترل خواسته ها و نيازهايشان استفاده كنند . شكر از اين جهت مى تواند سه نتيجه به بار آورد : ١ . درك شرايط موجود و اين كه خداوند ، چه نعمت هايى در اختيار ما قرار داده است .

[١] مصباح الشريعة ، ص ٢٤ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧١ ، ص ٥٢ ؛ جامع السعادات ، ج ٣ ، ص ١٩٢ .