در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٣٤٤
ـ نرم خويى . يكى از ويژگى هاى انسان داراى كرامت نفس ، نرم خويى است . على عليه السلام مى فرمايد : وَ مِنَ الْكَرَمِ لِينُ الشِّيَمِ . [١] نرم خويى ، از كرامت است . كرامت، به قدرى در رفتار و روابط صميمانه با ديگران مؤثّر است كه على عليه السلام مى فرمايد: الْكَرَمُ أَعْطَفُ مِنَ الرَّحِمِ . [٢] كرامت ، مهر انگيزتر از خويشاوندى است . ـ گشاده رويى . گشاده رويى و حُسن خلق نيز بر كرامت و خودْارزشمندى متّكى است . على عليه السلام مى فرمايد : يُستَدَلُّ عَلَى كَرَمِ الرَّجُلِ بِحُسنِ بُشرِهِ وَ بَذلِ بِرِّهِ . [٣] نشانه كرامت مرد ، خوش رويى و نيكوكارى اوست . ـ احسان . يكى ديگر از مصاديق رفتار صميمانه كه از كرامت و حسّ خودْارزشمندى ناشى مى شود ، احسان و نيكى به ديگران است . انسان خودْ ارزشمند و با كرامت نفس ، از احسان كردن و بخشيدن مال به ديگران لذّت مى برد . او بيشتر دست دهنده دارد تا گيرنده ؛ در حالى كه انسان پست و بدون كرامت نفس ، بيشتر از گرفتن لذّت مى برد . على عليه السلام مى فرمايد : الكَرِيمُ مَن بَذَلَ إِحسَانَهُ، اللَّئِيمُ مَن كَثُرَ امتِنَانُهُ . [٤] كريم (خودْارزشمند) ، كسى است كه احسانش به ديگران مى رسد ، در حالى كه لئيم ، كسى است كه از ديگران تقاضا دارد [ و چشمش به دست ديگران است ] . و يا اين تعبير كه مى فرمايد :
[١] تحف العقول ، ص ٨٠ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٧ ، ص ٢٠٨ ؛ كنز العمّال ، ج ١٦ ، ص ١٧٧ .[٢] نهج البلاغة ، حكمت ٢٤٧ ؛ عيون الحكم و المواعظ ، ص ٢٨ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧١ ، ص ٣٥٧ .[٣] غرر الحكم ، ح ١٠٩٦٣ ؛ ميزان الحكمة ، ج ١١ ، ص ٥١٤٦ .[٤] غرر الحكم ، ح ١٢٦٠ و ١٢٦١ ؛ عيون الحكم و المواعظ ، ص ٢٩ ؛ ميزان الحكمة ، ج ١١ ، ص ٥١٥٠ .