رفتار ، از غنى ترين مجموعه ها هستند ؛ ولى مؤلفان تاكنون به مبحث تنظيم رفتار از منظر اين منابع ، توجّه كافى نشان نداده اند . با اين حال ، در حوزه اخلاق و معارف اسلامى ، كتاب هايى به چشم مى خورد كه تا حدودى با اين موضوع ارتباط دارند ، مانند : أدبُ الدنيا و الدين (ابو الحسن على بن محمّد ماوردى ، ترجمه : عبد العلى صاحبى ، ١٣٧٢ ش) ، منهاج المسلم (ابو بكر جابر جزايرى ، ١٩٩٥ م) ، مرآةُ الرشاد (عبد اللّه مامقانى ، ١٤٢٠ ق) ، مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة (ترجمه : حسن مصطفوى ، ١٣٦٣ ش) ؛ تذكرة المتّقين (بهارى همدانى ، ١٣٧٩ ش) ، مكارم الأخلاق (ابن ابى الدنيا ، ١٤٢١ ق ) ، منهاج العابدين (ابو حامد غزالى ، ١٣٦٥ ش) ، الذريعة إلى مكارم الشريعة (راغب اصفهانى ، ١٣٩٣ ق) ، محاسبة النفس (محمّد بن طاووس ، بى تا) و مرآةُ الكمال (عبد اللّه مامقانى ، ١٩٣٢ م) . كتاب هايى كه اخيرا در زمينه اخلاق و معارف اسلامى نگارش يافته اند نيز به لحاظ محتوايى ، با تنظيم رفتار ، همپوشى دارند . آوردن فهرست همه آنها در اين جا مقدور نيست ؛ اما به طور كلّى اين كتاب ها در چند ويژگى با هم مشترك اند كه يادكرد آنها ضمن ارائه تصوير اجمالى از اين آثار ، به فهم بهتر تنظيم رفتار كمك مى نمايد و در نتيجه ، روشن خواهد شد كه موضوع اين پژوهش تحت عنوان «تنظيم رفتار» ، يك حوزه كاملاً جديد و كاربردى است . البته در روان شناسى ، تنظيم رفتار ، يك اصطلاح جاافتاده با پيشينه پژوهشى گسترده است كه در فصل دوم به تفصيل ، به آن خواهيم پرداخت . در يك جمع بندى كلّى ، بررسى تأليفات اخلاقى از جهت «تنظيم رفتار» ، چند نكته را برجسته مى سازد : ١ . فقدان يا كمبود كتاب هاى تحليلى . در ميان آثار يادشده ، شايد نتوان كتابى را يافت كه به شكل مبنايى ، به بررسى و تحليل در زمينه رفتار پرداخته باشد . يكى از علل كمبود كتاب هاى تحليلى و عميق ، ماهيت تنظيم رفتار است . از آن جا كه تنظيم رفتار در فرهنگ دينى ، هم جنبه اخلاقى و هم جنبه روان شناختى دارد ، كسانى كه در اين باره قلم مى زنند ، لازم است به هر دو جنبه توجّه داشته باشند . از آن سو ، اكثر كسانى كه