تقويت خواهند شد . دوم اين كه نقش يك مشوّق را براى تبديل يادگيرى به عملكرد ، ايفا مى كند . به طور خلاصه مى توان گفت كه يادگيرى مشاهده اى در نظريه بندورا ، شامل توجّه ، به ياد سپارى ، توانايى تبديل يادگيرى به عملكرد و مشوّق هاست . بنا بر اين ، اگر يادگيرى از راه مشاهده با شكست مواجه شود ، شايد به اين علّت است كه ياد گيرنده به فعّاليت ها و رفتارهايى از الگو كه قرار بوده ياد گرفته شوند ، توجّه نكرده است يا آنها را به ياد نسپرده است ، يا از لحاظ جسمى ، توانايى انجام دادن آنها را نداشته است ، يا مشوّق هاى مناسب را براى انجام دادن آنها در اختيار نداشته است . [١] بر اساس يافته هاى روان شناسان ، يكى از عوامل مؤثّر در يادگيرى رفتارهاى جديد و تغيير و اصلاح رفتارهاى پيشين ، مشاهده الگو در حين انجام دادن كار است . [٢]

ب ـ در معارف دينى

در معارف و آموزه هاى دينى نيز يادگيرى مشاهده اى پذيرفته شده و تصريح گرديده است كه انسان ، بسيارى از رفتارهاى خود را از راه مشاهده و بر طبق فرآيند تقليد و همانندسازى از ديگران ، بويژه دوستان و اطرفيان ، ياد مى گيرد. تقليد و الگوپردازى ، به اندازه اى در ساخت و شكل دهى رفتار و سرنوشت انسان نقش دارد كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله مى فرمايد : الْمَرْءُ عَلَى دِينِ خَلِيلِهِ، فَلْيَنْظُرْ أَحَدُكُمْ مَنْ يُخَالِلُ . [٣] آدمى بر آيين دوست خود است. پس هر يك از شما مواظب باشد كه با چه كسى دوستى مى كند. در اخلاق و معارف اسلامى ، براى اشاره به اصل الگوپردازى و نقش الگوها در

[١] مقدّمه اى بر نظريه هاى يادگيرى ، ص ٣٧٩ ـ ٣٨٣ .[٢] درآمدى بر روان شناسى تربيتى ، ص ٨١ و ٨٢ .[٣] الأمالى ، طوسى ، ص ٥١٨ .