جديد نيز به عنوان ديدگاهى معتبر پذيرفته شده است ؛ امّا اين تفكّر ، به لحاظ محدوديت هايى كه دارد ، قابل پذيرفته شدن نيست. نقص عمده در اين رويكرد ، اين است كه با صراحت دادن به «ترس از سرزنش شدن» ، حيا را در ورطه هراس اجتماعى ، خجالت و كم رويى قرار داده است. آثار منفى اين ديدگاه ، در فرهنگ عمومى به خوبى مشاهده مى شود. با تأثيرپذيرى از اين نوع تفكّر ، برخى حيا را با هر نوع خجالت و كم رويى ، مساوى مى دانند و بر اساس اين برداشت ، چنين نتيجه گيرى مى كنند كه چون خجالت كشيدن ، موجب سلب اعتماد به نفس مى شود و افراد خجالتى و كم رو ، معمولاً موقعيت و جايگاهى در اجتماع ندارند ، پس نبايد روى مسئله حيا ، تأكيد كرد. از سوى ديگر ، چه بسا افرادى كه ممكن است به لحاظ نشانه شناسى ، داراى اختلال كم رويى ، هراس اجتماعى و مبتلا به احساس گناه باشند ؛ امّا در فرهنگ عامّه ، افرادى باحيا به حساب مى آيند. اين مشكلات و سوء برداشت ها ، تا حدود فراوان از آن جا ناشى شده كه مفهوم «حيا» مانند بسيارى مفاهيم اخلاقى ديگر ، به خوبى تبيين نگرديده است و در واقع ، همين امر باعث شده كه حيا با آن ارزش و اهمّيتى كه دارد ، با ترس ، خجالت ، كم رويى و هراس اجتماعى يا حتّى شرم ، به يك معنا گرفته شود. [١] قابل يادآورى است كه حيا ، هر چند در برخى تعاريف به معناى مطلقِ بازدارى يا بازدارى ناشى از ترس آمده و گاهى در حيا از خدا نيز اين مفهوم در نظر گرفته شده است ، امّا بايد توجّه داشت كه ترس از خدا ، به معناى تعظيم در برابر او و درك عظمت و جلال اوست. اين ترس ، قطعاً با ترس به معناى رايج ، فرق دارد و اگر هم حيا در برخى كاربردها به اين معنا به كار رود ، نوعى حياى مرضى است. حياى سالم و به هنجار ، آن است كه ناشى از عزّت نفس ، ايمان و جنبه هاى سالم شخصيت فرد باشد.

٣ . حيا و درك نظارت و حضور ديگران

رويكرد جديدتر در باره حيا ، اين است كه وقتى در معرض ديدِ ديگران قرار مى گيريم و حضور فرد يا افراد بانفوذ و محترمى را در كنار خود درك مى كنيم ، متقاعد

[١] ر. ك : پندهاى امام صادق عليه السلام به رهجويان صادق ، ص ٢٤٦ .