شخصيتى در سطح بالايى هستند ، اين ويژگى را نشان مى دهد. ٣ . جهت يا هدفمندى . هدفمندى و جهت حالت انگيزشى هدفمند به حيا مى دهد تا براى مقابله كردن با شرايط موقعيتى كه شخص با آن مواجه شده ، اقدامات را انجام دهد. جنبه هدفمند . توضيح مى دهد كه در هر شرايطى چگونه بايد عمل نمود. همه موقعيت هاى حيا مثل هم نيستند ، به اين صورت كه در برخى موارد ، حيا مستلزم انجام دادن يك سرى رفتارها و در مواردى نيز مقتضى ترك و دورى از آنهاست. بنا بر اين ، حيا در سطح روانى ، هميشه به صورت بازدارى تجربه مى شود ؛ امّا در سطح رفتار و عملكرد ، گاهى به صورت اقدام ، و گاهى به صورت ترك و بازدارى تبلور مى يابد. در روايات ، جنبه هاى ايجابى و سلبى رفتار حيا ، هر دو بيان شده است. امام على عليه السلام مى فرمايد : الْحَيَاءُ سَبَبٌ إِلَى كُلِّ جَمِيلٍ . [١] حيا ، انگيزه انجام دادن هر كار شايسته اى را فراهم مى كند . ايشان ، در جايى ديگر مى فرمايد : الحَيَاءُ يَصُدُّ عَن فِعلِ القَبِيحِ . [٢] حيا از كار بد ، باز مى دارد. بنا بر اين ، حيا به عنوان يك انگيزه بازدارنده در سطح رفتار ، مى تواند هم در جنبه اقدام ، و هم در جنبه ترك آن ، نقش داشته باشد. ٤ . بُعد اجتماعى . ويژگى مهم ديگر حيا ، بُعد اجتماعى آن است. در واقع ، حيا در روابط ميان فردى و درك نظارت و حضور يك ناظر تحقُّق مى يابد . وقتى مردم كسى را مى بينند كه بر اعمال و رفتار آنها نظارت دارد ، تمايل دارند تا از انجام دادن يك سرى رفتارها پرهيز كنند. بنا بر اين ، روى هم رفته ، حيا داراى چهار بُعد اساسى

[١] نهج البلاغة ، نامه ٣١ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٧ ، ص ٢١١ ؛ جامع أحاديث الشيعة ، ج ١٤ ، ص ٢٨١ .[٢] غرر الحكم ، ح ١٣٩٣ ؛ عيون الحكم و المواعظ ، ص ٢٨ ؛ ميزان الحكمة ، ج ٣ ، ص ١٣٥٤ .