عمل ، نه تنها مقياس ارزش انسان ، بلكه معيار پاداش و ثواب و عِقاب الهى نيز معرّفى شده است. خداوند ، بر اساس اعمالى كه افراد انجام مى دهند ، آنان را پاداش مى دهد. اگر عمل آنها شايسته و مطلوب باشد ، پاداش آن ، بهشت بَرين است ، و اگر عمل افراد ، نامطلوب و ناپسند باشد ، پيامد آن ، عذاب الهى و جهنّم خواهد بود. خداوند ، در اين باره مى فرمايد : «مَن يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ وَلَا يَجِدْ لَهُ مِن دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا * وَمَن يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَـتِ مِن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُوْلَئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ . [١] هر كس عمل زشتى انجام دهد ، به سبب آن ، كيفر مى شود و براى خود ، جز خدا يار و ياورى نمى يابد . و كسانى كه اعمال شايسته انجام مى دهند مرد يا زن ، در حالى كه مؤمن باشند ، به بهشت در مى آيند» . از اين آيه ، به خوبى دانسته مى شود كه يكى از معيارهاى پاداش و ثواب و عِقاب الهى ، عمل است . معيار ديگر ، ايمان است . اگر عمل را به معناى عام در نظر بگيريم به گونه اى كه شامل اعمال جوارحى و جوانحى ، هر دو شود ، در اين صورت ، مى توانيم بگوييم كه عمل ، يگانه معيار ثواب و عِقاب ، و پاداش و كيفر الهى است.

د ـ عمل و پيامدهاى دنيوى و اُخروى آن

موضوع ديگرى كه از آيات و روايات استفاده مى شود ، اين است كه هر عملى ، پيامد خاصّى به همراه دارد و انسان ، به گونه اى پيامدهاى اعمال خود را مى بيند. پيامدهاى عمل را به دو دسته مى توان تقسيم نمود:

[١] نساء ، آيه ١٢٣ و ١٢٤ .