بيگانه ، سرِ تسليم فرود نمى آورند و به عنوان الگو از آنها پيروى نخواهند كرد . [١] با توجّه به وضعيت سياسى ، فرهنگى ، اجتماعى و اقتصادى كشور ، اهمّيت اصل خودْارزش بخشى در تنظيم رفتارهاى سياسى و فرهنگى جامعه ، به خوبى روشن مى شود . اگر مسئولان و نهادهاى اجتماعى مى خواهند رفتارهاى سياسى ، اقتصادى و فرهنگى جامعه ، بخصوص جوانان را در چارچوب ارزش ها و هنجارهاى دينى و فرهنگ خودى تنظيم و هدايت كنند ، بايد برنامه هايى را در جهت بيدارى حسّ ارزشمندى و توجّه دادن به ارزش هاى انسانى آنها در پيش گيرند .

ب ـ خودْارزش بخشى در منابع دينى

حسّ ارزشمندى و توجّه به جنبه هاى مثبت وجود انسان ، در آموزه هاى دينى نيز مطرح شده است . در پاره اى از آيات و روايات ، توصيه شده كه بايد ارزش واقعى خود را بشناسيم ؛ زيرا اگر انسان ، ارزش و جايگاه واقعى خود را بشناسد و خود پنداره [٢] درست و مطابق با آموزه هاى دينى از خود داشته باشد ، رفتارها و عملكردهاى او نيز مطابق با معيارهاى دينى نظم خواهند يافت . على رغم توصيه هاى كلّى در جهت درك مقام و ارزش خود ، برخى مفاهيم دينى ، به طور اختصاصى به ارزشمندى انسان پرداخته اند .

كرامت انسان

يكى از ويژگى هاى برجسته و اساسى انسان در منابع دينى ، كرامت آدمى است . كرامت ، در فرهنگ اسلامى با تأكيد بسيارى به كار رفته و از جمله ارزش هايى است كه مى توانند رفتار و روابط انسان ها را به گونه اى مطلوب ، تنظيم كنند . انسانى كه براى خود ، كرامتى قائل است ، حتّى اگر اعتقادى به دين هم نداشته باشد ، در حفظ آن تلاش خواهد كرد . كاركرد اصل خودْارزش بخشى و كرامت در تنظيم رفتار ، با شناخت دقيق تر مفهوم كرامت ، امكان پذير است .

[١] . انگيزش و شخصيت ، ص ٨٢ .[٢] . ر. ك : نظريه هاى شخصيت ، ص ٣٦٥ .[٣] . روش هاى افزايش عزّت نفس در كودكان و نوجوانان ، ص ٣٣ ـ ٣٥ .[٤] . عزّت نفس در افراد با نيازهاى ويژه ، ص ١٥ .[٥] . همان ، ص ١٧ و ١٨ .[٦] . ر.ك : جامعه شناسى انحرافات اجتماعى ، فصل سوم .[٧] . Low self - esteem.[٨] . ر.ك : ديندارى و بزهكارى در ميان جوانان دانش آموز ، ص ٤ ـ ٨ .[٩] . Self - Concept.