در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٤١٥
حرمت يا تجاوز به عرض و ناموس ، اشاعه فحشا و استثمار و حق كُشى در جامعه را داشته باشند ، ابتدا بايد با روش نرم و ملايم ، به معروف دعوت شوند ؛ امّا اگر اين روش نتيجه بخش نبود ، بايد با قاطعيت و جدّيت با آنان برخورد شود . خداوند ، در وصف مؤمنان از اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله مى فرمايد : «مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّآءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَآءُ بَيْنَهُمْ . [١] محمّد ، فرستاده خداست و كسانى كه با او هستند ، در برابر كفّار ، سرسخت و شديد ، ولى در ميان خود ، مهربان اند » .
تنظيم و كنترل خشم
در تنظيم و كنترل خشم ، نبايد يك بُعدى و مطلق نگاه كنيم ؛ يعنى هر نوع خشمى را ناسالم دانسته و درصد تضعيف و محو آن برآيم ؛ بلكه همان گونه كه بايد جلوى امواج خروشان و مخرّب خشم ناسالم را بگيريم ، وظيفه داريم حالت بى خشمى و وا رفتگى را نيز در خود ، علاج كنيم . از پيشگيرى و كنترل خشم ناسالم ، در آيات و روايات به «كَظْم غيظ» ، و از تقويت جنبه هاى سالم و مثبت آن به «حسّ غيرت» و «عزّت نفس» ، تعبير شده است . كظمِ غيظ ، روش دينى كنترل و مهار خشم ناسالم است . خداوند ، در توصيف مؤمنان مى فرمايد : «وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ . [٢] و خشم خود را فرو مى برند و از خطاى مردم ، در مى گذرند » . فيض كاشانى ، در كتاب ارزشمند المحجّة البيضاء ، ويژگى هاى مختلف افراد ، در باره خشم را بيان نموده و حالت خشم به هنجار را مشخّص كرده است . وى مى گويد : فطرت مردم در باره خشم ، سه گونه است : يا كوتاهى مى كنند ، يا زياده روى مى نمايند و يا ميانه روى (اعتدال) پيشه مى گيرند . آنان كه كوتاهى مى كنند ، به خاطر نداشتن يا ضعف اين قوّه است ، كه به لحاظ اخلاقى ، حالت ناپسندى
[١] . فتح ، آيه ٢٩ .[٢] . آل عمران ، آيه ١٣٤ .[٣] . المحجّة البيضاء ، ج ٥ ، ص ٢٩٦ ـ ٢٩٩ .