در آمدي بر روانشناسي تنظيم رفتار با رويکرد اسلامي - شجاعی، محمد صادق - الصفحة ٣٢
٢ . نظام بازدارى رفتارى . نظام بازدارى رفتارى ، [١] باعث توقف رفتار مى شود. مكانيزم بازدارى ، زمانى فعّال مى شود كه فرد با موقعيت هاى جديد ، ترس آور و نشانه هاى تنبيه و فقدان پاداش مواجه شود. ٣ . نظام جنگ و گريز . نظام جنگ و گريز ، [٢] به محرّك هاى آزارنده و ناخوشايند ، با رفتارهاى گريزىِ غير شرطى و پرخاشگرىِ دفاعى غير شرطى ، پاسخ مى دهد ؛ [٣] يعنى فردى كه ناخواسته بدون تجربه قبلى ، با يك پديده ناخوشايند و ناآشنا مواجه مى شود ، ابتدا سعى مى كند انسجام خود را حفظ نمايد و مقاومت كند ؛ ولى وقتى احساس ناتوانى كرد ، از آن دورى مى گزيند و فرار مى كند . از نظر گرى ، اين سه مكانيزم زيستى (يعنى مكانيزم فعّال سازى رفتارى ، مكانيزم بازدارى رفتارى ، و مكانيزم جنگ و گريز) ، با ايجاد عملكرد بهينه ، همه رفتارهاى انسان را پوشش مى دهند و وظيفه تنظيم رفتار را بر عهده دارند. [٤] محقّقان ديگر هم به كاركردهاى عوامل زيستى و فيزيولوژيك تنظيم رفتار پرداخته اند . [٥] الگوى زيستى تنظيم رفتار ، بر اين اصل بنيادى مبتنى است كه تنظيم رفتار ، يك نياز اساسى انسان است و دست آفرينش ، زمينه ها و ابزارهايى را به صورت فطرى در انسان قرار داده است تا با استفاده از آنها بتواند اعمال و رفتار خود را تنظيم و كنترل كند.
ب ـ ره يافت رفتارى
يكى از قديمى ترين رويكردهاى علمى در روان شناسى ، رويكرد رفتارى است . اين رويكرد ، به طور وسيعى بر نقش رويدادهاى بيرونى و يادگيرى در ايجاد ، تقويت ،
[١] . Behavioral Inhibition Setsem.[٢] . Fight/Flight Sestem.[٣] روان شناسى (فصل نامه) ، ش ٢٤ ، ص ٣٧٨ .[٤] پديدآيى و تحول شخصيت ، ص ٥٤ ـ ٥٨ ؛ انگيزش و هيجان ، ص ١٨٥ .[٥] ر. ك : روان شناسى فيزيولوژيك ، ج ١ ، فصل ٩ و ١٠ .