خداوند ، از زبان كسانى كه در دنيا از مجرمين و گناهكاران پيروى نموده اند و در روز قيامت ، پشيمان هستند ، مى فرمايد : «وَ مَآ أَضَلَّنَآ إِلَا الْمُجْرِمُونَ . [١] و جز تباهكاران ، ما را گم راه نكردند » . امام باقر عليه السلام در تفسير اين آيه مى فرمايد : الْمُشْركِونَ الَّذِينَ اقْتَدَوْا بِهِمْ هَؤُلَاءِ فَاتَّبَعُوهُمْ عَلَى شِرْكِهِمْ . [٢] ] منظور از «مجرمون» در اين آيه ، ] مشركان هستند كه [ در دنيا ] به آنان اقتدا كرده اند و در شركشان از آنان پيروى نموده اند . ٤ . دوستان ناشايست . روايات ، از دوستان ناباب به الگوهاى ناسالم كه روى اعمال و رفتار ما تأثيرات منفى مى گذارند ، تعبير شده است. معاشرت با دوستان بد ، ناخواسته و ناخود آگاه ، انسان را به بدى سوق مى دهد. على عليه السلام در اين باره مى فرمايد : لَا تَصحَبِ الشَّرِيرَ؛ فَإِنَّ طَبعَكَ يَسرُقُ مِن طَبعِهِ شَرّا وَ أَنتَ لَا تَعلَمُ . [٣] با انسان شرور ، معاشرت نكن ؛ چرا كه طبع تو ، ناآگاهانه از طبع [ و اعمال و رفتار زشتِ ] او تأثير مى پذيرد . يعنى ويژگى هاى او به صورت ناخودآگاه و از طريق فرآيند الگوپردازى به تو منتقل مى شود . پسر نوح ، به واسطه معاشرت با دوستان بد ، به تعبير سعدى «خاندان نبوّتش گم شد » . به هر حال ، هرگز نبايد با اين تصوّر كه من تحت تأثير بدى ديگران واقع نمى شوم ، با انسان هاى بد ، معاشرت داشت . بسيارى از جوانان ، زمانى كه به آنان گفته مى شود با دوستان معتاد و فاسد ، معاشرت نداشته باشيد ، در پاسخ مى گويند : «من هرگز به اعتياد و فساد ، آلوده نخواهم شد» ؛ امّا تجربه نشان داده است كه به ندرت ، چنين اتفاق مى افتد. اينان ، در حقيقت ، از تأثير سحرآميز معاشرت دوستانه در اخلاق و رفتار و نگرش انسان غافل اند .

[١] شعرا ، آيه ٩٩ .[٢] الكافى ، ج ٢ ، ص ٣١ ؛ بحار الأنوار ، ج ٦٩ ، ص ٨٨ .[٣] شرح نهج البلاغة لابن أبى الحديد ، ج ٢٠ ، ص ٢٧٢ .