اگر احتمال عدم موفّقيت در پاسخگويى به يك مسئله بيشتر باشد ، پاسخ مسلّط ، همان پاسخ غلط يا عدم موفّقيت خواهد بود و حضور ديگران ، باعث كاهش عملكرد ما خواهد شد . فرض كنيد كه در دوران نوجوانى ، يكى از غزل هاى سعدى را چنان حفظ كرده ايد كه حتّى يك بيت آن را فراموش نمى كنيد ؛ امّا يكى از غزل هاى حافظ را طورى حفظ كرده ايد كه مطمئن نيستيد بتوانيد همه آن را از حفظ بخوانيد. طبق الگوى زايونگ ، حضور ديگران موجب مى شود كه غزل سعدى را بهتر از هنگام تنهايى بخوانيد و به عكس ، غزل حافظ را در تنهايى ، بهتر خواهيد خواند . طبق اين تحليل ، كارى كه فرد انجام مى دهد ، اگر ساده باشد ، حضور ديگران ، اثر تسهيل كننده دارد و اگر مشكل باشد ، انتظار مى رود كه حضور ديگران ، عامل بازدارنده به حساب آيد . بنا بر اين ، تأثير حضور ديگران ، به نوعى تابع ويژگىِ همان كارى است كه فرد انجام مى دهد. در مورد تسهيل اجتماعى ، پژوهش ها به همين جا خاتمه يافت ؛ امّا در باره اين كه چرا حضور ديگران ، باعث بازدارى مى شود ، برخى صرف حضور ديگران را عامل باز دارنده به حساب مى آورده اند ، و عدّه اى معتقدند آنچه موجب بازدارى مى شود ، ترس از ارزيابى است.

بيم ارزيابى و بازدارى

چنانچه اشاره شد ،برخى معتقدند ، اين كاهش عملكرد ، نتيجه بيم ارزيابى است ؛ يعنى نگرانى مفرط از ارزيابى و قضاوت ديگران ، موجب بازدارى و كاهش عملكرد در فرد مى شود. براى مثال ، اگر از شما بخواهند كه در جمعى صحبت نماييد ، چنانچه اين نخستين صحبت شما باشد و از ارزيابى ديگران بترسيد ، حضور ديگران ، ممكن است سبب اختلال در عملكرد شما گردد و براى نمونه ، بعضى مطالب را فراموش كنيد ، ضربان قلب شما تندتر شود ، دست و پايتان بلرزد و... . تحقيقات نشان داده است كه ترس از ارزيابى ، به رفتارهاى خاصّى در فرد ، منجر مى شود. برخى پيامدهاى ترس از ارزيابى ، عبارت اند از :