زمينه عاطفى تقوا ، بيانگر حالت هايى از ترس و هيجان است كه نوعا به دنبال شناخت از يك عامل تهديد كننده و ضعف و آسيب پذيرى خويشتن در انسان حاصل مى شود. بر اساس آموزه هاى دينى ، معرفت به صفات جمال و جلال خدا ، يقين به روز جزا و وجود عذاب آخرت ، وقوف به گناهكار بودن خود ، احتمال سوء عاقبت و اين كه در هر لحظه اى از زندگى ممكن است غفلت و گناهى از انسان سرزند ، هر يك به تنهايى مى تواند ترس (خوف) را در دل زنده كند. به اعتقاد الياده ، وقتى انسان را به امور مقدّس ، مانند خدا و مسائل و موضوعات مربوط به ثواب و عِقاب جهان پس از مرگ ، شناخت پيدا مى كند ، حالت ترس به او دست مى دهد. وى مى گويد: تقدّس ، رمزى است كه مى تواند تهديدهايى را به همراه داشته باشد و موجب احساس ترس در افراد گردد. بر اساس ديدگاه او ، نتيجه اى كه از اين ترس ها حاصل مى شود ، ايجاد يك حالت دفاع در برابر موقعيت هاى تهديد كننده است و خود مى تواند قدرت قابل ملاحظه اى را در جهت برخورد معقول و منطقى با آنچه فرد براى خود آسيب زا ارزيابى كرده است ، به وجود آورد. [١] در منابع رايج اخلاق اسلامى ، به اشاراتى بر مى خوريم كه در پاره اى از آنها به عنصر شناخت و آگاهى از جلال و جبروت الهى و وقوف به گناهكار بودن خود ، پايه و اساس تقوا معرّفى شده است . [٢] همچنين در برخى موارد ، ترس ناشى از چنين آگاهى هايى ، به عنوان مهم ترين عامل تقويت كننده تقوا ياد شده است و از اين رو ، حتّى كلمه تقوا و مشتقّات آن ، در بسيارى موارد ، در زمينه ترس و خوف ناشى از خداشناسى به كار رفته است و گاه تقوا به خدا ترسى ، معنا شده است. ترس هايى كه زمينه عاطفى تقوا را تشكيل مى دهد ، در يك تقسيم بندى كلّى بر دو نوع اند :

[١] . ELIADE. M. Le sacre et le porofane. paris , galimmerd, p: ٥١.[٢] اخلاق در قرآن ، ج ١ ، ص ٧٤ ـ ٧٨ .