تنظيم هيجانى ، [١] به لحاظ محتوايى ، ارتباط تنگاتنگى با بحث هوش هيجانى [٢] دارد . از اين رو ، ماير و سالوى ، تنظيم هيجانى را بُعد چهارم هوش هيجانى دانسته اند . [٣] دانيل گلمن [٤] نيز مهارت خويشتندارى را يكى از ابعاد مهمّ هوش هيجانى برشمرده . و در ادامه افزوده است : كسانى كه فاقد حسّ خويشتندارى هستند و به راحتى دست خوش تكانه ها مى شوند ، از نقص اخلاقىِ بزرگى رنج مى برند ؛ زيرا توانايى تنظيم و كنترل هيجان ها و تكانه ها ، مبناى اراده و شخصيت است . [٥]

تأثير هيجان بر رفتار

تمام هيجان ها ، در اصل ، تكانه هايى براى عمل كردن هستند . حالات هيجانى ، ممكن است موجب سامان يافتگى رفتار يا اختلال در آن شوند . روان شناسان ، روز به روز ، جزئيات بيشترى در باره هيجان ها كشف مى كنند . در كنار يافته هاى علمى ، آموزه هاى دينى نيز به درك و آگاهى ما از هيجان ها مى افزايند . در نظام اخلاقى اسلام ، تأثير هيجان در رفتار ، و نيز نقش يادگيرى در آن ، پذيرفته شده است . از اين رو ، در موارد متعدّد ، به آموزه هايى در زمينه تنظيم و كنترل هيجان ها اشاره شده است . [٦]

نقش يگانه دين در زمينه تنظيم هيجان ها

هر چند روان شناسان ، به نتايج خوبى در توصيف و ساز و كار هيجان ها دست يافته اند ؛ امّا در زمينه تنظيم و كنترل هيجان ها ، روان شناسان ، در مقام نظريه پردازى باقى مانده اند و در عمل ، كمتر موفق بوده اند .

[١] . Emotional Regulation.[٢] م . Emotional Qution.[٣] . هوش هيجانى ، ص ١٥ .[٤] . Goleman, D.[٥] . هوش هيجانى ، ص ١٨ و ١٩ .[٦] الكافى ، ج ٢ ، ص ٣٠٥ ؛ بحار الأنوار ، ج ٤٣ ، ص ٧٠ .