معرّفى كنيم ، مى توانيم به «بيشترين يارى رسانى با كم ترين هزينه (قليلُ المؤنة و كثيرُ المعونة) » اشاره كنيم كه به فرموده رسول خدا صلى الله عليه و آله ، يكى از صفات مؤمن است. [١] از اين منظر ، تقوا ، انگيزه توليد را به گونه اى جهت مى دهد كه بيشترين خير اجتماعى در آن باشد: الْخَيْرُ مِنْهُ مَأْمُولٌ. [٢] ] تقوا ، حالتى در فرد ايجاد مى كند كه] به خيرش اميد مى رود .

ب ـ تنظيم اوقات كار ـ فراغت

تنظيم اوقات كار ـ فراغت ، عمدتا از اهداف و انگيزه هاى كار و توليد متأثّر است. بديهى است كه اگر هدف از كار ، دستيابى به حدّاكثر لذّت باشد ، اين تنظيم به گونه اى انجام مى شود كه از ساعات كار به نفع ساعات فراغت ، كاسته شود. مطابق ارزش هاى اسلامى ، هدف ، جلب خشنودى خداست و خداوند ، كار را دوست دارد و بيكارى و بطالت را دشمن مى دارد. بنا بر اين ، اقتضاى تقواى الهى اين است كه بيشترين ساعات ممكن ، به كار ، و كم ترين ساعات ممكن به فراغت و آسايش تن ، اختصاص يابد. امام كاظم عليه السلام مى فرمايد: إِنَّ اللّه َ تَعَالَى لَيُبْغِضُ الْعَبْدَ النَّوَّامَ، إِنَّ اللّه َ تَعَالَى لَيُبْغِضُ الْعَبْدَ الْفَارِغَ . [٣] خداى متعال ، از بنده پُرخواب ، نفرت دارد. خداى متعال ، از بنده بيكار ، نفرت دارد. نيز رسول خدا مى فرمايد : إِنَّ اللّه َ يُبغِضُ الصَّحِيحَ الفَارِغَ لَا فِى شُغلِ الدُّنيَا وَ لَا فِى شُغلِ الآخِرَةِ . [٤] خداوند ، از شخص تن درست بيكاره كه نه سرگرم كار دنياست و نه سرگرم كار آخرت ، نفرت دارد.

[١] «من صفات المؤمن أن يكون ... قليلَ المؤونة و كثيرَ المعونة» (بحار الأنوار ، ج ٦٧ ، ص ٣١٠) .[٢] نهج البلاغة ، خطبه ١٩٣ .[٣] كتاب من لايحضره الفقيه ، ج ٣ ، ص ١٦٩.[٤] شرح نهج البلاغة ، ابن أبى الحديد ، ج ١٧ ، ص ١٤٦ ؛ ميزان الحكمة ، ج ١٠ ، ص ٤٦٠٤.